# Nystagmus

Bronpagina: https://www.kudretgozistanbul.com/nl/behandelingen/nystagmus

**Auteur:** Kudret Oogkliniek İstanbul | **Medische controle:** Dr. Mehmet Ali Özdil | **Datum:** 2026-09-04

> **Samenvatting:** Nystagmus, het trillen van het oog, betekent dat het oog ongewild en ritmisch beweegt. Het kan aangeboren zijn of ontstaan door een verstoring van het evenwichtsorgaan in het binnenoor, neurologische aandoeningen, middelen of oogaandoeningen; het is meestal een teken van een aandoening, niet een aandoening op zich. De behandeling richt zich op de oorzaak en wordt bij een neurologische oorzaak samen met een neuroloog gepland.

## In het kort

- **Vormen:** verticaal (op en neer), horizontaal (heen en weer), rotatoir (draaiend), neurologisch
- **Bij baby's:** valt op doordat het hoofd beweegt; is het zien niet aangetast, dan neemt het trillen rond de schoolleeftijd af en verdwijnt het soms helemaal
- **Niet te verwarren met:** ooglidtrilling (myokymie), een onschuldige samentrekking van de ooglidspier bij stress, vermoeidheid of te weinig slaap
- **Behandeling:** bril, contactlenzen, prismaglazen, middelen of een ingreep, afhankelijk van de oorzaak

---

## Wat is nystagmus?

Het evenwicht wordt in stand gehouden door de kleine hersenen, de hersenstam, de hersenkernen, de halfcirkelvormige kanalen in het binnenoor, de utriculus en de sacculus en de receptoren in gewrichten en pezen. Een stoornis in het centrale zenuwstelsel kan een verlies van evenwicht in de ogen geven: de ogen maken snelle sprongen tussen de oude stand van het lichaam en de richting van de beweging. Die sprongen heten nystagmus. Nystagmus kan het zien verminderen (beelden wazig of niet scherp), maar kan ook voorkomen zonder dat het zien is aangetast.

## Klachten

Kunnen plotseling en snel opkomen:
- Vertigo, een gevoel van duizeligheid
- Verlies van evenwicht en onzeker lopen
- Slapte en vermoeidheid
- Hoofdpijn

## Oorzaken

Meestal een verstoring van het evenwichtsorgaan in het binnenoor of aandoeningen van het achterste deel van de hersenen; aangeboren of door een verstoord evenwicht in het centrale zenuwstelsel. Verder:
- Erfelijke factoren
- Ontstekingsziekten
- Alcohol en drugs, bepaalde medicijnen
- Albinisme
- Oogaandoeningen zoals cataract of strabismus
- Een beroerte, hersentumoren, multiple sclerose (MS)
- Een verwonding van het oog of het hoofd
- Aandoeningen van de hersenen en het zenuwstelsel

Stress veroorzaakt meestal geen nystagmus.

## Vormen van nystagmus

- **Verticale nystagmus:** de ogen bewegen ongewild en ritmisch op en neer; door stoornissen van het centrale zenuwstelsel of een verlamming van een zenuw die de oogspieren aanstuurt.
- **Horizontale nystagmus:** de ogen bewegen ritmisch heen en weer; door middelen, aandoeningen van het binnenoor of stoornissen van het centrale zenuwstelsel.
- **Rotatoire nystagmus:** een draaiende beweging; oorzaken worden uitgebreid onderzocht, beoordeling door oogarts en neuroloog.
- **Neurologische nystagmus:** bij aandoeningen van hersenen en ruggenmerg (hersentumoren, MS, beroerte, aangeboren neurologische aandoeningen); het behandelplan wordt door oogarts en neuroloog samen gemaakt.

Elke vorm wordt op de patiënt toegespitst behandeld.

## Wat kost de behandeling van nystagmus?

De prijs hangt af van de onderliggende oorzaak en van de ingreep die nodig is; het behandelplan kan per patiënt verschillen.

---

## Veelgestelde vragen

**V: Is nystagmus tijdelijk of blijvend?**
A: Soms tijdelijk, bijvoorbeeld door alcohol of bepaalde medicijnen. Aangeboren nystagmus of nystagmus door een neurologische aandoening is meestal blijvend.

**V: Is nystagmus een aandoening of een teken?**
A: Meestal een teken van een aandoening; voor de oorzaak zijn een uitgebreid onderzoek en aanvullende testen nodig.

**V: Tast nystagmus het zien aan?**
A: Ja, meestal; beelden kunnen wazig of niet scherp worden waargenomen.

**V: Is nystagmus te behandelen?**
A: De behandeling hangt af van de oorzaak. Met een bril, contactlenzen, prismaglazen, middelen of een ingreep zijn de klachten te verlichten; bij een neurologische oorzaak wordt een passend plan gemaakt.

**V: Kan nystagmus door stress komen?**
A: Meestal niet. Het trillen van het ooglid bij stress of vermoeidheid is ooglidtrilling (myokymie), een andere en meestal onschuldige aandoening.