# Wat is retinitis pigmentosa?

Bronpagina: https://www.kudretgozistanbul.com/nl/blog/oogziekten/wat-is-retinitis-pigmentosa

**Auteur:** Kudret Oogkliniek İstanbul | **Medische controle:** Dr. Mehmet Ali Özdil | **Datum:** 2026-09-16

> **Samenvatting:** Retinitis pigmentosa is een erfelijke aandoening van het netvlies waarbij de staafjes, de cellen voor het zien in het donker, geleidelijk afsterven; in een gevorderd stadium gaan ook de kegeltjes verloren, waarmee we in het midden scherp zien. Nachtblindheid is een klacht met verschillende oorzaken; retinitis pigmentosa is een van de meest voorkomende. Ze komt voor bij ongeveer één op de 3000 tot 5000 mensen. Een genezende behandeling bestaat niet; alleen bij een afwijking in het RPE65-gen kan gentherapie het zien verbeteren.

## Kernpunten
- **Oorzaak:** uitsluitend erfelijk; mutaties in meer dan honderd genen bekend, het vaakst in het rodopsinegen
- **Verloop:** nachtblindheid, daarna kokerzien door vernauwing van het gezichtsveld van buiten naar binnen, in het laatste stadium risico op volledige blindheid
- **Diagnose:** onderzoek met wijde pupil, gezichtsveldonderzoek en netvliesscan; zo nodig kleurenfoto van de oogbodem, elektrofysiologisch onderzoek en autofluorescentie
- **Niet bewezen:** PRP (bloedplaatjesrijk plasma) en stamceltherapie gelden niet als aangetoonde behandeling
- **Niet besmettelijk;** genetisch advies kan zinvol zijn

---

## Klachten per stadium
- **Begin:** minder goed zien in het donker; het beeld is wazig en een deel van het zicht valt weg.
- **Gevorderd:** het gezichtsveld vernauwt van buiten naar binnen (kokerzien): alles rond het midden wordt donker.
- **Laatste stadium:** ook de cellen voor scherp zien in het midden raken aangetast, met risico op volledige blindheid.

## Diagnose
De arts begint met uw klachten en of familieleden dezelfde klachten hebben. Daarna: oogonderzoek met wijde pupil, gezichtsveldonderzoek en een scan van het netvlies; waar nodig een kleurenfoto van de oogbodem, elektrofysiologisch onderzoek en autofluorescentie om het stadium te bepalen.

## Behandeling
- Geen behandeling die de aandoening wegneemt; doel is het verloop af te remmen en het bestaande zicht zo lang mogelijk te behouden.
- **Gentherapie:** kan het zien verbeteren bij een afwijking in het RPE65-gen; werkt niet bij andere genafwijkingen.
- **PRP en stamceltherapie:** worden onderzocht, maar niet bewezen.
- **Bril of contactlens:** corrigeert bijziendheid, verziendheid en astigmatisme en helpt het resterende zicht benutten, maar neemt de netvliesschade niet weg.

## Voeding
Voeding rijk aan antioxidanten en een mediterraan eetpatroon (veel olijfolie en groene groenten) kunnen het verloop gunstig beïnvloeden: vitamine A, caroteen, vitamine B12, vitamine B6, foliumzuur, luteïne en omega 3. Supplementen met een hoge dosis vitamine A kunnen echter schadelijk zijn; neem ze niet zonder advies van een arts. Stop met roken en vermijd ruimtes waar gerookt wordt.

## Rijbewijs
In de beginfase staat niets een rijbewijs in de weg, al wordt rijden in het donker afgeraden. Bij een duidelijk vernauwd gezichtsveld of een gezichtsscherpte onder de grens die in uw land geldt, is een rijbewijs halen of verlengen niet meer mogelijk; het oogonderzoek en het medisch attest bepalen dat per situatie.

---

## Veelgestelde vragen

**V: Is retinitis pigmentosa volledig te behandelen?**
A: Nee. Bij sommige genetische vormen geeft gentherapie een beperkte verbetering. Het doel is het verloop af te remmen en het bestaande zicht zo lang mogelijk te behouden.

**V: Leidt retinitis pigmentosa altijd tot blindheid?**
A: Nee. Vorm, beginleeftijd, genetische kenmerken en andere oogaandoeningen bepalen het verloop; bij sommigen blijft het bij minder zien in het donker en een kleiner gezichtsveld.

**V: Is retinitis pigmentosa besmettelijk?**
A: Nee, het is erfelijk. Het risico binnen een familie hangt af van de doorgegeven genen; genetisch advies kan zinvol zijn.

**V: Helpt een bril of contactlens?**
A: Ze corrigeren brekingsafwijkingen en helpen het resterende zicht benutten, maar nemen de schade aan het netvlies niet weg.

**V: Mag u met retinitis pigmentosa autorijden?**
A: In de beginfase, zolang gezichtsveld en gezichtsscherpte aan de eisen van uw land voldoen. Daarna niet meer; volg het advies van uw arts, zeker over rijden in het donker.

---

## Bronnen
- Retinitis Pigmentosa, EyeWiki (AAO)
- Retinitis Pigmentosa, NEI
- What Is Retinitis Pigmentosa?, AAO