Alerjik Konjonktivit

Alerjik Konjonktivit Nedir?

Alerjik konjonktivit, halk arasında göz alerjisi olarak da bilinen ve gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının içini örten ince zarı (konjonktiva) etkileyen yaygın bir göz rahatsızlığıdır. Polen, toz akarı, evcil hayvan kepeği ya da küf gibi aslında zararsız olan maddelere bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesiyle ortaya çıkar. Gözlerde kaşıntı, kızarıklık, sulanma ve yanma en sık görülen belirtilerdir.

Mevsimsel alerjilerin en yaygın göz belirtilerinden biridir ve her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda ve gençlerde daha sık görülür. Çoğu zaman alerjik nezle, astım ya da egzama gibi başka alerjik hastalıklarla birlikte bulunur.

Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir ve çoğunlukla görmeyi kalıcı olarak etkilemez. Yine de bazı türleri korneayı tutabildiği için belirtilerin doğru değerlendirilmesi önemlidir.

Alerjik Konjonktivit Türleri Nelerdir?

Alerjik konjonktivit tek bir tablo değildir. Tetikleyiciye, belirtilerin süresine ve gözün hangi bölümünün etkilendiğine göre farklı türlere ayrılır:

• Mevsimsel alerjik konjonktivit (saman nezlesi): En yaygın türdür. Genellikle ilkbahar ve yaz aylarında, ağaç, çimen ve ot polenlerinin yoğun olduğu dönemlerde ortaya çıkar. Belirtiler hızla başlar ve çoğu zaman burun akıntısı, hapşırık ile birlikte görülür.
• Yıl boyu (pereniyal) alerjik konjonktivit: Toz akarı, evcil hayvan kepeği, hamam böceği ve küf gibi ev içi alerjenlerle ilişkilidir. Belirtiler mevsimsel türe göre daha hafif seyreder ama yılın her döneminde sürebilir.
• Vernal keratokonjonktivit: Daha çok çocukluk ve gençlik çağında, özellikle erkek çocuklarda ve sıcak, kuru iklimlerde görülen ağır bir türdür. Şiddetli kaşıntı, ışık hassasiyeti, koyu ve yapışkan akıntı tipiktir. Üst göz kapağının içinde iri kabarcıklar oluşabilir ve korneayı etkileyerek görmeyi tehdit edebilir.
• Atopik keratokonjonktivit: Atopik dermatit (egzama) veya astımı olan, genellikle yetişkin kişilerde görülen kronik bir türdür. Dönem dönem alevlenir; göz kapağı derisinde kalınlaşma, pullanma ve uzun vadede kornea sorunları gelişebilir.
• Dev papiller konjonktivit: Gerçek bir alerjiden çok, göz kapağının içinin kontakt lens, protez göz ya da dikiş gibi yabancı bir yüzeyle sürekli temasına bağlı gelişir. Kaşıntı, lensi tolere edememe, sümüksü akıntı ve lensin yerinden kayması sık görülen belirtilerdir.

Nedenleri ve Tetikleyiciler

Alerjen göz yüzeyine temas ettiğinde, konjonktivadaki mast hücreleri histamin ve benzeri maddeler salgılar. Bu maddeler damarları genişletir, sinir uçlarını uyarır ve kaşıntı, kızarıklık, şişlik ile sulanmaya yol açar. Sık görülen tetikleyiciler şunlardır:

• Ağaç, çimen ve ot polenleri
• Toz akarları
• Kedi, köpek gibi evcil hayvanların kepeği
• Küf sporları
• Sigara dumanı, egzoz gazı, parfüm ve hava kirliliği gibi tahriş ediciler
• Bazı göz damlaları, kozmetikler ve kontakt lens solüsyonlarındaki koruyucu maddeler

Tahriş edici maddeler tek başına gerçek bir alerji oluşturmasa da var olan alerjik konjonktiviti belirgin şekilde kötüleştirebilir.

Alerjik Konjonktivit Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler genellikle iki gözde birden görülür. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Gözlerde kaşıntı: Alerjik konjonktivitin en tipik belirtisidir. Hafif ya da şiddetli olabilir ve gün içinde artabilir.
• Gözlerin beyazında ve göz kapaklarının içinde kızarıklık
• Aşırı sulanma ve sulu, berrak akıntı
• Göz kapaklarında hafif ya da orta derecede şişlik
• Gözlerde yanma veya batma hissi
• Parlak ışığa karşı artmış hassasiyet
• Özellikle sabahları hafif çapaklanma
• Eşlik eden burun akıntısı, burun tıkanıklığı ve hapşırık

Daha az yaygın belirtiler şunlardır:

• Gelip geçen görme bulanıklığı
• Gözde yabancı cisim hissi
• Kaşıntılı, kırmızı ve şişmiş göz kapakları
• Vernal ve atopik türlerde koyu, ip gibi uzayan akıntı

Viral ve Bakteriyel Konjonktivitten Farkı Nedir?

Göz kızarıklığı yapan konjonktivitin üç ana nedeni vardır: alerji, virüs ve bakteri. Ayırt etmek önemlidir, çünkü tedavileri ve bulaşıcılıkları farklıdır.

• Alerjik konjonktivit: Bulaşıcı değildir. Baskın belirti kaşıntıdır, akıntı genellikle sulu ve berraktır, çoğunlukla iki göz birlikte etkilenir. Hapşırık ve burun akıntısı sık eşlik eder.
• Viral konjonktivit: Kolay bulaşır. Gözde yanma, kızarıklık ve sulu akıntı olur; sıklıkla bir gözde başlayıp diğerine geçer ve soğuk algınlığı ile birlikte görülebilir.
• Bakteriyel konjonktivit: Bulaşıcıdır. Sarı yeşil, koyu ve yapışkan akıntı tipiktir; sabahları göz kapakları birbirine yapışabilir.

Belirtiler birbirine benzeyebildiği için evde kesin ayrım yapmak her zaman mümkün değildir. Ayrım yapılamadığında, bulaşıcı bir neden dışlanana kadar el hijyenine dikkat etmek ve havlu gibi eşyaları paylaşmamak uygun olur.

Teşhis Nasıl Konur?

Alerjik konjonktivit teşhisi genellikle muayeneyle konur. Göz doktoru belirtilerin ne zaman başladığını, hangi ortamlarda arttığını, eşlik eden alerjik hastalıkları ve kontakt lens kullanımını sorar.

Biyomikroskop adı verilen ışıklı mikroskopla konjonktiva, göz kapaklarının içi ve kornea incelenir. Gerekirse kapak ters çevrilerek papiller adı verilen kabarcıklar değerlendirilir. Korneayı boyayan özel damlalarla yüzeyde hasar olup olmadığına bakılır. Tetikleyicinin belirlenmesi gereken durumlarda alerji uzmanı tarafından deri ya da kan testleriyle alerji taraması yapılabilir.

Alerjik Konjonktivit Tedavi Yolları Nelerdir?

Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek, alevlenmeleri azaltmak ve korneayı korumaktır. Tedavi, türe ve belirtilerin şiddetine göre kişiye özel planlanır.

İlk adımlar ve destekleyici yöntemler:

• Kapalı göz kapaklarının üzerine soğuk kompres uygulamak kaşıntı ve şişliği azaltmaya yardımcı olabilir.
• Koruyucusuz suni gözyaşı damlaları göz yüzeyindeki alerjenleri seyreltip uzaklaştırır ve rahatlama sağlar.
• Gözleri ovuşturmamak önemlidir, çünkü ovuşturmak mast hücrelerinden daha fazla histamin salınmasına yol açarak belirtileri artırır.
• Mümkün olduğunca tetikleyici alerjenlerden uzak durmak uzun vadede en etkili önlemlerden biridir.

Göz damlaları:

• Antihistaminik damlalar: Histaminin etkisini engelleyerek kaşıntıyı hızla azaltır.
• Mast hücre stabilizatörleri: Histamin salınımını önler. Etkisi birkaç günde ortaya çıktığı için polen mevsimi başlamadan kullanılmaya başlandığında daha faydalıdır.
• Çift etkili damlalar: Antihistaminik ve mast hücre stabilizatörü etkisini birleştirir ve günümüzde sık tercih edilir.
• Dekonjestan (damar büzücü) damlalar: Kızarıklığı geçici olarak azaltır. Birkaç günden uzun kullanıldığında kızarıklık geri tepme şeklinde artabileceği için kısa süreli kullanılmalıdır.

Steroid (kortizonlu) damlalar: Diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli alevlenmelerde, özellikle vernal ve atopik keratokonjonktivitte kısa süreli kullanılabilir. Ancak göz tansiyonunun yükselmesi (glokom), katarakt ve göz enfeksiyonlarının ağırlaşması gibi ciddi yan etkileri olabileceği için yalnızca göz doktorunun reçetesi ve düzenli kontrolüyle kullanılmalıdır. Elde kalan ya da başkasına yazılmış kortizonlu damlaları kendi başınıza kullanmayın.

Ağır ve dirençli vernal ya da atopik keratokonjonktivit vakalarında göz doktoru, bağışıklık sistemini düzenleyen başka damla tedavilerini de değerlendirebilir. Ağızdan alınan antihistaminikler burun belirtilerine iyi gelir, ancak bazı kişilerde göz kuruluğunu artırabilir.

İmmünoterapi: Alerji aşısı olarak da bilinen immünoterapi, bağışıklık sistemini tetikleyici alerjene karşı kademeli olarak duyarsızlaştırmayı amaçlayan uzun vadeli bir tedavidir. Alerji uzmanı tarafından planlanır ve aylar ile yıllar süren bir süreç gerektirir. Belirtileri belirgin şekilde azaltabilir; ancak bazı kişilerde ilaç ihtiyacı tamamen ortadan kalkmayabilir.

Korunma ve Evde Yapılabilecekler

• Polen yoğunluğunun yüksek olduğu günlerde, özellikle sabah saatlerinde ve rüzgarlı havalarda dışarıda kalma süresini kısaltın.
• Bu dönemlerde ev ve araba camlarını kapalı tutun; mümkünse polen filtreli havalandırma kullanın.
• Dışarıda güneş gözlüğü veya geniş çerçeveli gözlük takmak polenin gözle temasını azaltır.
• Dışarıdan geldikten sonra ellerinizi ve yüzünüzü yıkayın; polen sezonunda yatmadan önce duş almak ve saçları yıkamak faydalı olabilir.
• Toz akarına karşı yatak takımlarını sık ve sıcak suyla yıkayın, alerjen geçirmez yastık ve yatak kılıfları kullanın.
• Evcil hayvan alerjiniz varsa hayvanın yatak odasına girmesini sınırlayın.
• Evde nemi kontrol altında tutarak küf oluşumunu azaltın.

Kontakt Lens Kullananlar Nelere Dikkat Etmeli?

Alerjenler ve gözyaşı proteinleri kontakt lensin yüzeyine yapışarak belirtileri artırabilir. Kontakt lens kullanıyorsanız:

• Belirtiler aktifken lens kullanmaya ara verin ve gözlük takın.
• Lenslerinizi temiz tutun, doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın ve değiştirme sürelerine uyun.
• Uygunsa göz doktorunuzla günlük kullan at lenslere geçmeyi konuşun.
• Göz damlalarını lens takılıyken kullanıp kullanamayacağınızı doktorunuza danışın; birçok damla için lensin çıkarılması gerekir.
• Lens takarken kaşıntı, sümüksü akıntı ya da lensin kayması gibi şikayetler dev papiller konjonktivite işaret edebilir; bu durumda muayene olun.

Çocuklarda Alerjik Konjonktivit

Alerjik konjonktivit çocuklarda sık görülür ve çoğu zaman alerjik nezle veya astımla birliktedir. Çocuklar kaşıntı nedeniyle gözlerini daha çok ovuşturur; bu da belirtileri artırır ve göz yüzeyini tahriş eder.

Özellikle okul çağındaki erkek çocuklarda sabahları şiddetli kaşıntı, ışığa bakamama ve koyu akıntı varsa vernal keratokonjonktivit açısından değerlendirme gerekir. Bu tür korneayı etkileyebildiği için düzenli göz doktoru takibi önemlidir. Sürekli göz ovuşturma ayrıca korneanın incelip sivrileşmesiyle seyreden keratokonusla ilişkilendirildiğinden, çocuğun bu alışkanlığı fark edildiğinde muayene ihmal edilmemelidir.

Ne Zaman Hemen Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemeden bir göz doktoruna başvurun:

• Orta ya da şiddetli göz ağrısı
• Görmede azalma veya göz kırpmakla düzelmeyen bulanıklık
• Belirgin ışık hassasiyeti
• Tek gözde şiddetli kızarıklık
• Koyu, sarı yeşil akıntı
• Belirtilerin iyileşmek yerine kötüleşmesi ya da tedaviye rağmen geçmemesi
• Kontakt lens kullanırken ortaya çıkan ağrı ve kızarıklık

Bu belirtiler kornea iltihabı, iltihabi göz hastalıkları veya göz tansiyonu yükselmesi gibi daha ciddi bir soruna işaret edebilir.

Alerjik Konjonktivit Tedavi Fiyatı Ne Kadar?

Alerjik konjonktivit tedavi fiyatı, alerjinin türüne, şiddetine ve gereken tedaviye bağlı olarak değişir. Uzman göz doktorumuzun detaylı muayenesi sonrasında oluşturulan tedavi planı kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Gözlerinizdeki kaşıntı ve kızarıklık geçmiyorsa muayene için randevu alabilirsiniz.