Arpacık Kaç Günde Geçer

Arpacık, halk arasında it dirseği olarak da bilinen bir rahatsızlıktır. Arpacık kaç günde geçer ve nasıl oluşur gibi sorularla hayatımız boyunca en az bir kere karşılaşırız. Arpacık, göz kapağında veya bu çevrede oluşan bir durumdur. Arpacık göz kapağında şişkinliğe ve rahatsızlığa neden olur. Bu oluşum genelde küçük, kırmızı ve hassas bir şişlikle kendini gösterir. Arpacık tıpta “hordeolum” olarak geçerken halk arasında “it dirseği” olarak tanımlanır. Arpacık (hordeolum), kirpik diplerindeki yağ veya ter bezlerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu gelişir. Dış hordeolum genellikle 3-7 gün içinde kendiliğinden toparlanır; iç hordeolum (meibomian bezi enfeksiyonu) 1-2 haftayı bulabilir. Tedavi gecikirse kronik bir şalazyon oluşup aylarca sürebilir. Bazı durumlarda daha uzun ya da daha kısa sürer. Ancak tedavi uygulanmazsa arpacık uzun süreler boyunca geçmeyebilir.

Arpacık Nedir?

Arpacık nedir sorusuna cevaben, genelde sıklıkla göze temas etme sonucu ortaya çıkan bakteriyel bir enfeksiyondur. Kontakt lensleri hijyenik kullanmamak, makyajı gerektiği gibi çıkarmamak, kirli ellerle sürekli göz ovuşturmak gibi durumlarla ortaya çıkar. Sıcak kompres ve ilaç tedavileri ile arpacık ortadan kaldırılır. Kendi kendine geçmesi beklense de arpacık söz konusu olduğunda mutlaka kontrole gitmek ve tedavi görmek önemlidir. Bu enfeksiyon kirpik diplerinde görülür. Kapak kenarındaki yağ bezlerinin iltihaplanmasıyla da ortaya çıkabilir. Arpacığın ana nedeni hijyen eksikliğidir. Sivilce ya da kırmızı şişlik olarak kendini gösterir. En sık etken Staphylococcus aureus bakterisidir. Hijyen yetersizliği temel risk olsa da; blefarit, seboreik dermatit, rosacea, diyabet ve yüksek yağlı gözyaşı bileşimi de arpacığa zemin hazırlar. Kontakt lenslerin steril kullanılmaması, makyajla uyuma, takma kirpik ve ortak kozmetik ürün kullanımı ek risk oluşturur.

Arpacık Nasıl Oluşur

Arpacık nasıl oluşur sorusuna verilecek en temel cevap hijyen eksikliğidir. Genelde Stafilokok adı verilen bir bakteriyle ortaya çıkar. Bu bakteri göz kapağında yer alan bezlerin tıkanması ya da iltihaplanmasına neden olur. Yağ bezlerinin iltihaplanmasının ana nedeni bu bölgedeki hijyen eksikliğidir. El ile göze sıklıkla temas edilmemeli, lens kullanırken de mutlaka eller yıkanıp lens suyu değiştirilmelidir.  Gözde makyaj varken uyumak da gözdeki yağ bezlerinin tıkanmasına, kirpik diplerinin dolmasına neden olur. Sürekli makyajla uyunması durumunda gözdeki bu yapılar tıkanır ve ortaya arpacık ve benzeri sorunlar çıkar. Göze dokunmadan önce mutlaka hijyen kurallarına uyulması önemlidir. 

Arpacık Çeşitleri 

Arpacık çeşitleri iç ve dış olarak iki kategoride incelenmektedir. İnternal olarak nitelendirilen arpacık, göz kapağının iç yüzeyinde çıkar. Eksternal olarak nitelendirilen arpacıklar ise kirpik dibinde meydana gelir.  Dış arpacık: Kirpik kökündeki Zeis/Moll bezlerinin enfeksiyonu; kirpik dibinde sarı başlı sivilceye benzer. Dış hordeolum olarak bilinen dış arpacık en sık karşılaşılan türdür. Yağ bezlerinde ya da kirpik diplerinde yer alan kanallarda oluşur.  İç hordeolum: Göz kapağının iç yüzeyinde bulunan meibomian bezinde gelişir; genellikle cilt yüzeyinden değil, konjonktival taraftan kabarır. İç arpacık olarak bilinen iç hordeolum ise göz kapağında yer alan yağ bezlerinde ortaya çıkar. Bu arpacık büyüdükçe göz kapağında belirgin şişlik yapabilir. Bu arpacık türü dış arpacıktan daha ağrılı olabilmektedir. 

Arpacık Belirtileri 

Arpacık belirtileri kendini pek çok şekilde gösterir. Ana belirtiler göz kapağında gözlemlenen kızarıklık ve şişliktir. Enfeksiyonla ortaya çıkan oluşumun içi irin dolu olabilir. Bu da şeklinin sivilceye benzemesine neden olur. Kızarıklık ve şişlikle kendini gösteren bu rahatsızlık ağrıya, rahatsızlık hissine ve iltihap akıntılarına neden olabilir. Gözün sulanması ve kızarması da diğer belirtiler arasındadır. Diğer belirtiler ise şu şekildedir:

• Işığa karşı yoğun hassasiyet
• Gözde ağırlık ve rahatsızlık hissi
• Göz kapağındaki şişlik
• Gözde batma hissi
• Göz sulanması
• Sarımtırak akıntı 
• Göz kapağı kenarında ortaya çıkan kabuklar
• Gözde bir şey var hissi

Arpacık Tanısı

Arpacık tanısı koymak oldukça basittir. Gözde ortaya çıkan bu oluşum, uzman doktorların muayenesi ile tespit edilir. Muayene esnasında kirpik dipleri ve kapak kenarındaki yağ bezleri incelenir. Arpacık bazen beyaz uçlu bir şişlik olarak da görülebilir. Kontrol esnasında hissedilen sertlik, gözlemlenen kızarıklık ve diğer tanı yöntemleriyle tespit gerçekleşir. Tanı genellikle klinik muayene ile konur; diyabetik hastalarda veya sık tekrarda kan şekeri, HbA1c bakılması önerilir. Dirençli kitlelerde şalazyon/kapak tümörü ayrımı için biyopsi gerekebilir.

Arpacık Tedavisi

Arpacık tedavisi hijyen bakımları ile yapılmaktadır. Göz kapağının temizlenmesi ve hijyenik tutulması önemlidir. Bunun yanı sıra sıcak pansuman da uygulanır. Göz kapağına uygulanan 5 ila 10 dakikalık sıcak pansuman da tedavide önemli bir yere sahiptir. Sıcaklık sayesinde yağ bezlerindeki tıkanıklıklar açılır. Bunların yanında göz yakmayan bebek şampuanları da kullanılabilir. Köpürtülen şampuan ile kirpik dipleri ve göz kapağı nazikçe temizlenir. Bu işlem dakikalar sürmemelidir.  Yağ bezleri iyice temizlenip sıcak kompres ile açıldıktan sonra içinde yer alan kiste benzer yapı ortaya çıkar. Enfeksiyon yayılırsa ya da arpacık geçmezse hekim antibiyotikli damla veya merhem önerebilir; çoğu arpacık bunlara gerek kalmadan geçer.  Arpacıkta en önemli adım sıcak pansumandır. Göz kapağının üzerine günde 2-4 kez 5 ila 10 dakika arası sıcak kompres (40 °C civarı) yapılmalıdır. Sıcaklık yakıcı derece olmamalı, ılığa yakın olmalıdır. Belli aralıklarla uygulanan bu işlem sayesinde gözdeki yağ bezleri açılır ve iltihap daha rahat atılır. Antibiyotik çoğu zaman gerekmez; hekim gerekli görürse damla ya da merhem verir.  Arpacığı patlatma/sıkma enfeksiyonu yayan bir davranıştır ve yapılması önerilmemektedir. Arpacık 2-3 haftada gerilemezse ve şalazyon gelişirse insizyon-küretaj veya steroid enjeksiyonu gerekebilir.

Arpacıktan Nasıl Korunulur

Arpacıktan nasıl korunulur ya da bu durumla karşılaşma riski nasıl azaltılır gibi sorulan cevapları çok önemlidir. Yetersiz hijyen, arpacığın ortaya çıkmasına neden olan ana nedendir. Günlük hayatımızda ellerimizi kullanarak pek çok iş yaparız. Toplu taşımada tutunmak, klavyeye dokunmak, farklı mekanlarda yine ellerimizi kullanarak iş yapmak bu bölgede pek çok bakterinin toplanmasına neden olur. Bu bakteriler ise göz ovuşturma, kaşıma ya da lens takma gibi eylemlerle gözümüze yerleşebilirler. Bu bakteriler göz kapağı kenarındaki yağ bezlerinin ve kirpik diplerinin tıkanmasına ve iltihaplanmasına yol açabilir. Hijyenik olmayan her durumda göz ile ilgili iltihap sorunları yaşamak mümkündür. Göz hassas bir organdır. Bu nedenle bu organa dokunurken hijyene önem verilmelidir. Özellikle kontakt lenslerin kullanımında hijyen kurallarına fazladan dikkat edilmelidir. Gün içerisinde, özellikle uyandıktan sonra eller ve yüz mutlaka yıkanmalıdır. Bu sayede göz çevresinde biriken yağ, çapak ve diğer maddeler bu alandan uzaklaştırılır.  Makyaj silmeden uyumak, arpacığın bir diğer nedenidir. Kozmetik ürünlerde yer alan kimyasallar ve bu ürünlerin cildi örtecek şekilde uygulanması ciltte tıkanıklıklara neden olmaktadır.  Özellikle göz ürünleri, kapak kenarındaki yağ bezlerinin ve kirpik diplerinin tıkanmasına neden olabilir. Bu nedenle göze dokunmadan, uyurken ve uyanınca mutlaka hijyen kurallarına dikkat etmek gerekir. Göz Anjiyosu Nedir merak edilenler için tıklayın!