Nörolojik Göz Kayması Nedir? Nedenleri ve Tedavisi

Nörolojik göz kayması, göz kaslarını yöneten sinirlerin ya da bu sinirlerin beyindeki bağlantılarının etkilenmesiyle gözlerin hizasının bozulmasıdır. Çocuklukta görülen şaşılıktan farklı olarak çoğu zaman yetişkinlikte ve birden başlar; en belirgin şikâyet çift görmedir. Birden başlayan kayma ya da çift görme, nedeninin araştırılması için vakit kaybetmeden göz muayenesi gerektirir. Göz kaslarını etkileyen diğer olası nedenler için birden başlayan göz kaymasının nedenleri yazımıza da bakabilirsiniz.

Nörolojik Göz Kayması Nedir?

Her gözü altı kas hareket ettirir ve bu kaslar beyinden çıkan üç sinir (3., 4. ve 6. kafa çiftleri) tarafından yönetilir. Normal şartlarda iki göz uyumlu hareket eder ve aynı noktaya bakar. Bu sinirlerden biri zayıfladığında ilgili kas yeterince çalışamaz, gözlerin paralelliği bozulur ve kayma ortaya çıkar.

Nörolojik göz kayması, şaşılığın sinir kaynaklı bir türüdür. Tıpta bu durum, etkilenen sinire göre “3. sinir felci”, “4. sinir felci” ya da “6. sinir felci” gibi adlarla anılır; buradaki “felç” kelimesi sinirin işlevinin azalmasını anlatır.

Nörolojik Göz Kayması ile Şaşılık Arasındaki Fark Nedir?

Çocukluk çağı şaşılığı ile nörolojik göz kayması başlangıç zamanı, çift görme ve nedenleri bakımından birbirinden ayrılır; bu yüzden ilk yaklaşım da farklıdır.

	Çocukluk çağı şaşılığı	Nörolojik (sinir kaynaklı) göz kayması
Başlangıç	Genellikle ilk yıllarda, yavaş yavaş	Çoğu zaman yetişkinlikte, birden
Çift görme	Genellikle olmaz; beyin kayan gözün görüntüsünü bastırır	Sık ve belirgindir
Sık nedenler	Kırma kusurları (özellikle hipermetropi), aile öyküsü, erken doğum	Diyabet, yüksek tansiyon, kafa travması, nörolojik hastalıklar
İlk yaklaşım	Gözlük, kapama, gerekirse ameliyat	Nedenin araştırılması, prizma, gerekirse botoks ya da ameliyat

Nörolojik Göz Kayması Neden Olur?

Nörolojik göz kayması, göz kaslarını yöneten sinirleri etkileyen sistemik hastalıklar, kafa travması ya da nörolojik hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Yetişkinlerde en sık neden, diyabet ve yüksek tansiyonun sinirleri besleyen küçük damarları etkilemesidir. Sinir kaynaklı göz kaymasına yol açabilen durumlar şunlardır:

• Kontrol edilmeyen diyabet
• Yüksek tansiyon
• Kafa travması
• İnme gibi beyin damarlarını ilgilendiren durumlar
• Multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklar
• Daha nadiren beyindeki kitleler ya da artmış kafa içi basıncı

Diyabetin gözü hangi yollarla etkileyebileceğini şekerin göze etkileri yazımızda bulabilirsiniz. Şaşılığın çocuklukta görülen nedenleri (erken doğum, zor doğum, yüksek ateşli hastalıklar, çocukluk kataraktı) farklıdır ve ayrı bir yazıda anlatılır.

Göz hizanızda bir değişiklik fark ettiğinizde bir göz hekimine başvurmanız önemlidir.

Nörolojik Göz Kayması Belirtileri Nelerdir?

Yetişkinlikte başlayan göz kaymasının en sık belirtisi çift görmedir. Beyin iki gözden gelen farklı görüntüyü birleştiremediği için nesneler iki tane görünür; bir gözü kapatınca çift görme geçer. Bu durum okuma, araç kullanma ve merdiven inme gibi günlük işleri zorlaştırabilir.

Nörolojik göz kaymasının belirtileri şunlardır:

• Çift görme (bir gözü kapatınca geçen)
• Gözlerdeki paralel duruşun kaybolması
• Göz kapağında düşüklük
• Gözü belli bir yöne çevirememe
• Çift görmeyi azaltmak için başı bir yana yatırma ya da çevirme

Hangi belirtilerin görüldüğü, etkilenen sinire göre değişir. Örneğin 6. sinir etkilendiğinde göz dışa dönemez ve çift görme uzağa bakarken artar; 3. sinir etkilendiğinde kapak düşüklüğü ve göz bebeğinde büyüme de görülebilir.

Nörolojik Göz Kayması Nasıl Teşhis Edilir?

Nörolojik göz kayması tanısında göz hekimi göz hareketlerini, kaymanın yönünü ve miktarını ölçer, çift görmenin hangi bakış yönünde arttığını inceler. Göz bebekleri ve göz kapakları da değerlendirilir. Bu muayene ağrı vermeyen testlerden oluşur.

Kaymanın nedenini bulmak için kan şekeri ve tansiyon ölçümü gibi tetkikler yapılabilir. Neden sinirsel görünüyorsa beyin görüntülemesi (MR) ya da nöroloji değerlendirmesi istenebilir.

Şikâyeti olmayan yetişkinlerin 40 yaşına kadar 2 yılda bir, 40 yaşından sonra yılda bir göz muayenesi olması önerilir. Bebeklerde ilk 3-4 ayda aralıklı kayma normal olabilir; 6. aydan sonra süren kayma muayene gerektirir.

Nörolojik Göz Kayması Nasıl Tedavi Edilir?

Nörolojik göz kaymasının tedavisi, kaymaya yol açan nedene ve kişinin durumuna göre planlanır. Bu tedavinin belirlenmesinde şunlar etkilidir:

• Kişinin yaşı
• Görme kaybının olup olmadığı
• Göz kaymasının nedeni
• Göz kaymasının türü

Diyabet ya da yüksek tansiyona bağlı sinir felçleri çoğu zaman birkaç ay içinde kısmen ya da tamamen düzelebilir. Kayma kendiliğinden düzelse bile nedenin araştırılması ve hekim takibi gerekir.

Yetişkinlerde Nörolojik Göz Kayması Tedavisi

Yetişkinlikte başlayan göz kaymasında önce kaymaya neden olan durum hekim tarafından belirlenir. Bu dönemde ortaya çıkan göz kaymaları için uygulanan bazı tedavi yöntemleri şunlardır:

• Altta yatan nedenin tedavisi (örneğin kan şekeri ve tansiyonun düzenlenmesi)
• Çift görmeyi geçici olarak gidermek için bir gözün kapatılması
• Prizmatik cam kullanımı
• Göz kaslarına botoks uygulaması
• Göz kayması ameliyatı

Prizmatik cam, gözlüğe eklenerek iki gözün görüntüsünü birleştirmeye yardımcı olur ve çoğu zaman küçük kaymalarda kullanılır. Botoks, bazı hastalarda iyileşme beklenirken kas dengesini geçici olarak düzeltmek için uygulanır. Ameliyat genellikle kayma birkaç ay boyunca sabit kaldıktan sonra değerlendirilir. Şaşılık ameliyatından sonra ağır aktiviteden 2-3 hafta kaçınılır; ilk günlerde geçici çift görme normaldir, sürerse hekime başvurulur.

Çocuklarda Göz Kayması Tedavisi

Çocuklarda göz kaymasının tedavisinde çoğu zaman gözlük kullanılır; göz tembelliği de varsa sağlam göz belli saatlerde kapatılır. Gözlüğe rağmen kayma sürerse ameliyat gerekebilir. Göz tembelliği, bir gözün görme gelişiminin geri kalmasıdır; beyin o gözden gelen görüntüyü daha az kullanır. Çocuklarda şaşılık tedavisi ilgili tedavi sayfasında ayrıntılı anlatılır.

Ne Zaman Acilen Doktora Başvurmalısınız?

Yetişkinlikte birden başlayan göz kayması ya da çift görme, altta yatan bir nedenin araştırılmasını gerektirir. Bu durumda vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurun.

Birden başlayan çift görme ya da göz kaymasına göz kapağı düşüklüğü, şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu, yüzde kayma ya da kol ve bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa beklemeden acil servise başvurun.