Oogziekten: Veelgestelde vragen

Bij bijziendheid ziet het oog voorwerpen in de verte wazig, bij verziendheid valt het brandpunt achter het netvlies; vooral dichtbij is het beeld wazig, en naarmate de sterkte toeneemt ook in de verte. Beide komen doordat het oog het licht niet goed scherpstelt.

Astigmatisme ontstaat doordat het hoornvlies of de lens niet gelijkmatig is gekromd. Daardoor komt het licht niet netjes op het netvlies samen en lijken beelden wazig of vervormd. Voor de behandeling komen een bril, lenzen of een laserbehandeling in aanmerking.

Bij strabismus staan de beide ogen niet parallel. Terwijl het ene oog recht kijkt, kan het andere in een andere richting afwijken. De behandeling kan bestaan uit een bril, oefeningen of een operatie.

Presbyopie is een aandoening waarbij de ooglens met de leeftijd haar buigzaamheid verliest, waardoor het zien dichtbij moeilijker wordt. Ze begint meestal na het veertigste jaar.

Glaucoom is een voortschrijdende beschadiging van de oogzenuw, een ernstige aandoening waardoor het zien zonder behandeling verloren kan gaan; de belangrijkste risicofactor is een verhoogde oogdruk. Een vroege diagnose is belangrijk, want glaucoom ontwikkelt zich meestal langzaam en kan zonder behandeling blijvend verlies van zicht geven.

Droge ogen geven klachten als branden, steken, jeuk, roodheid en wazig zien. De behandeling kan bestaan uit kunsttranen of middelen die de aanmaak van tranen verhogen.

Glasvuil betekent dat u kleine deeltjes ziet bewegen die in het oog zweven. Meestal zijn ze onschuldig en is geen behandeling nodig; hinderen ze sterk, dan kan vitreolyse worden overwogen. Ziet u plotseling veel nieuwe deeltjes, lichtflitsen of een schaduw, ga dan dezelfde dag naar een oogarts.

Bij nachtblindheid is het moeilijk te zien in het donker of bij gedempt licht. Dat komt meestal doordat het oog zich moeilijk aan het licht aanpast. De behandeling hangt af van de oorzaak: een tekort aan vitamine A is aan te vullen en cataract is met een operatie te verhelpen; bij erfelijke netvliesaandoeningen zoals retinitis pigmentosa is dat meestal niet mogelijk.

Allergische conjunctivitis is een allergische reactie van het wit van het oog met klachten als jeuk, roodheid en tranen. Voor de behandeling kunnen antihistaminische oogdruppels of andere middelen worden gebruikt.

Klachten als een doof gevoel, pijn, steken, branden, sterk tranen, plakkerige ogen, jeuk, knijpen met de ogen, een enger gezichtsveld en verlies van zicht kunnen op een probleem met het zien wijzen.

Is de bouw van het oog geschikt, dan kan met de iLASIK-methode bij bijziendheid tot 10 dioptrieën en bij astigmatisme en verziendheid tot 5 dioptrieën worden behandeld.

De meest voorkomende klacht is een oog dat voortdurend of steeds opnieuw traant. Daarnaast kunnen er korstjes, zwelling en roodheid in de binnenste ooghoek en soms een ontstoken afscheiding zijn.

Veel aangeboren verstoppingen gaan in het eerste levensjaar vanzelf open. De massage die de arts u voordoet helpt daarbij; gaat het kanaal niet open, dan kan het worden gesondeerd.

De behandeling hangt af van waar de verstopping zit en wat de oorzaak is. Bij een blijvende verstopping kan een operatie worden gedaan die de tranen een nieuwe afvoer naar de neus geeft (DCR, dacryocystorinostomie).

Nee, allergische conjunctivitis is niet besmettelijk. Ze ontstaat door een allergische reactie en niet door micro-organismen.

De oogarts stelt de diagnose door naar uw klachten te vragen en het oog te onderzoeken. Bij ernstige klachten kunnen allergietesten worden gedaan.

Allergenen vermijden, op dagen met veel pollen binnen blijven, op een goede ooghygiëne letten en een zonnebril dragen kunnen het risico verlagen.

Antihistaminische druppels, mestcelstabilisatoren, kunsttranen en in sommige gevallen middelen met een corticosteroïde. De keuze hangt af van de beoordeling door de arts.

Ja, vooral door seizoensallergieën komt ze ook bij kinderen vaak voor. De gevoeligheid voor allergenen begint meestal op jonge leeftijd.

Zonder behandeling kunnen blijvende klachten, irritatie door het wrijven en schade aan het hoornvlies ontstaan. Ook het risico op een infectie van het oogoppervlak neemt toe. Stel de behandeling daarom niet uit.

Een lui oog wordt meestal bij een oogonderzoek gevonden. Vooral bij kinderen zijn uitgebreide oogonderzoeken op jonge leeftijd belangrijk voor de diagnose.

Ja, bij een vroege diagnose is het te behandelen. Tot de mogelijkheden horen afplakken, een bril, middelen, visuele therapie of een operatie. De behandeling werkt op jonge leeftijd het beste.

De behandeling is het meest effectief vóór de leeftijd van 7-8 jaar; bij oudere kinderen kan ze ook worden geprobeerd. In sommige gevallen is het zien ook bij volwassenen nog te verbeteren.

Ja, amblyopie kan in beide ogen ontstaan. Meestal is één oog echter sterker aangedaan dan het andere.

De behandeling van een lui oog vraagt meestal geen operatie. Ligt er echter strabismus of cataract onder, dan kan een ingreep nodig zijn.

Bij het afplakken wordt het sterke oog bedekt, zodat het zwakke oog meer moet werken. Dat helpt de signalen uit het zwakke oog naar de hersenen te versterken.

Zonder behandeling kan een lui oog blijvend verlies van zicht geven. Ook een verstoorde dieptewaarneming, een lagere kwaliteit van leven en verlies van bruikbaar zicht kunnen ontstaan. Daarom zijn een vroege diagnose en behandeling zo belangrijk.

Bijziendheid is een brekingsafwijking waarbij voorwerpen in de verte wazig lijken doordat het oog het licht niet goed scherpstelt. Door de vorm van het oog komt het licht voor het netvlies samen.

Verziendheid is een brekingsafwijking waarbij voorwerpen dichtbij wazig lijken doordat het oog het licht niet goed scherpstelt. Het licht komt achter het netvlies samen, waardoor het zien dichtbij moeilijk is. Naarmate de sterkte toeneemt, wordt ook het zien in de verte wazig.

Zonder ingreep zijn een bril of contactlenzen nodig om bijziendheid of verziendheid te corrigeren. Omdat deze afwijkingen komen door de vorm van het oog of de brekende kracht, worden ze buiten een ingreep (zoals een laserbehandeling) met een bril of lenzen alleen tijdelijk gecorrigeerd. Dat geeft geen blijvende oplossing.

De oogarts stelt droge ogen vast met bijvoorbeeld de Schirmer-test of een beoordeling van het oogoppervlak. Daarmee worden de hoeveelheid en de kwaliteit van de tranen gemeten.

De klachten zijn onder controle te krijgen. De behandeling kan bestaan uit kunsttranen, een gel, warme compressen op de oogleden of aanpassingen in de manier van leven.

Kunsttranen zijn de meest gebruikte behandeling. Bij ernstiger klachten kunnen ontstekingsremmende druppels op recept worden gebruikt.

Niet te lang naar een beeldscherm kijken, vaak knipperen, een luchtbevochtiger gebruiken en veel water drinken kunnen de klachten verlichten.

Droge ogen leiden meestal niet tot blindheid. Zonder behandeling kunnen het risico op beschadiging van het oogoppervlak en op een infectie wel toenemen.

Ja, maar het dragen kan lastig zijn. De oogarts kan bijzondere, vochtinbrengende lenzen aanraden.

Kunsttranen, voeding met omega 3, warme compressen, massage rond de ogen en een luchtbevochtiger kunnen de klachten verlichten.

Glaucoom wordt door de oogarts vastgesteld met een meting van de oogdruk, een beoordeling van de oogzenuw en een gezichtsveldonderzoek.

Glaucoom is een voortschrijdende beschadiging van de oogzenuw; de belangrijkste risicofactor is een verhoogde oogdruk doordat het vocht in het oog minder goed wordt afgevoerd. Erfelijke factoren, de leeftijd, langdurig gebruik van corticosteroïden en verwondingen van het oog kunnen het risico vergroten.

Onbehandeld glaucoom leidt na verloop van tijd tot verlies van zicht en kan blijvende blindheid veroorzaken.

Wordt glaucoom vroeg ontdekt, dan kan behandeling het voortschrijden stoppen of vertragen. Op tijd ingrijpen kan verlies van zicht voorkomen.

Nystagmus kan in sommige gevallen tijdelijk zijn, bijvoorbeeld door alcohol of bepaalde medicijnen. Aangeboren nystagmus of nystagmus door een neurologische aandoening is meestal blijvend.

Nystagmus is meestal een teken van een aandoening. Voor het vaststellen van de oorzaak zijn een uitgebreid onderzoek en aanvullende testen nodig.

Ja, nystagmus geeft meestal problemen met het zien. Beelden kunnen wazig of niet scherp worden waargenomen.

De behandeling hangt af van de oorzaak. Met een bril, contactlenzen, prismaglazen, middelen of een ingreep zijn de klachten te verlichten. Bij een neurologische oorzaak wordt een passend plan gemaakt.

Stress veroorzaakt meestal geen nystagmus. Het trillen van het ooglid bij stress of vermoeidheid is een andere, meestal onschuldige aandoening: ooglidtrilling (myokymie). Nystagmus heeft meestal een aangeboren, neurologische of andere onderliggende oorzaak en hoort door een oogarts te worden onderzocht.

Ooglidtrilling kan komen door stress, vermoeidheid, cafeïne, droge ogen, een allergie, te weinig slaap of lang achter een beeldscherm zitten. Zelden is het een teken van een aandoening van het zenuwstelsel.

In de meeste gevallen is ooglidtrilling onschuldig en gaat het vanzelf over. Houdt het lang aan of komt het samen met andere neurologische klachten, dan hoort u naar een arts te gaan.

Ja, stress is een van de meest voorkomende oorzaken. Ontspanningsoefeningen en het beter hanteren van stress kunnen het verminderen.

Genoeg slapen, minder cafeïne gebruiken, de beeldschermtijd beperken, bij droge ogen kunsttranen gebruiken en stress verminderen kunnen helpen.

Ga naar een arts als het langer dan enkele weken duurt, als het oog sluit of als de trekking zich naar andere delen van het gezicht uitbreidt. Ook bij andere neurologische klachten is onderzoek nodig.

Een tekort aan vitaminen zoals B12 en D of aan mineralen zoals magnesium en kalium kan ooglidtrilling geven. Een evenwichtige voeding en zo nodig een aanvulling kunnen dat voorkomen.

Presbyopie begint meestal rond het veertigste jaar en kan met het ouder worden sterker worden.

Voorwerpen dichtbij niet scherp zien, bij het lezen met de ogen moeten knijpen en hoofdpijn horen bij de klachten.

Ja, presbyopie is te behandelen. Dat kan met een bril, met contactlenzen of met een intraoculaire lens.

Een bril is de meest gekozen oplossing. Na het veertigste jaar adviseren wij voor scherp zien dichtbij meestal een intraoculaire lens (multifocaal of trifocaal). Laserbehandelingen zoals Presbyond worden ook uitgevoerd, maar omdat de sterkte binnen enkele jaren vaak terugkomt, gaat op deze leeftijd meestal de voorkeur uit naar een lens. Het onderzoek bepaalt welke behandeling bij u past.

Een bril is de meest gekozen en eenvoudigste manier. Voor wie moeite heeft met zien dichtbij geeft een bril scherp zien.

Presbyopie ontstaat doordat de ooglens haar buigzaamheid verliest. Met het ouder worden wordt de lens stijver, waardoor scherpstellen dichtbij moeilijker wordt.

Ja. Een operatie voor scheelzien kan op elke leeftijd. Bij volwassenen kan het rechtzetten van de ogen dubbelzien verminderen en het uiterlijk verbeteren; het diepte zien dat in de kindertijd kan worden gewonnen, wordt echter niet altijd volledig bereikt.

Nee. De operatie gebeurt aan de spieren aan de buitenkant van het oog; de oogbol wordt niet geopend. Door de ligging of de spanning van die spieren aan te passen, wordt de stand van de ogen gecorrigeerd.

Bij de meeste patiënten is één operatie genoeg; bij sommigen kan na verloop van tijd een lichte afwijking terugkomen en is een extra correctie nodig. Bij kinderen helpt het om de bril en het afplakken van het oog vol te houden om het resultaat te behouden.