Göz Nedir ve Göz Anatomisi Nasıldır?

Göz nedir ve nasıldır sorusunun cevabı, göz sağlığı için çok önemlidir. Göz, canlıların görmesini, bu dünyayı algılamasını sağlayan en önemli duyulardan biridir. Çevreyi algılamak açısından çok büyük bir öneme sahiptir. Göz anatomisini bilmek, göz ile ilişkin pek çok sorunun ve rahatsızlığın kolaylıkla çözülmesini sağlamaktadır. Gözle ilgili sorunların tespit edilip uygun tedavi yöntemlerinin uygulanması gerekir. Görmeyi sağlayan oldukça karmaşık bir sistemin ana parçasını oluşturan şey gözdür.  Göz toplam üç bölümden oluşmaktadır. Bunlar:

• Kornea ve skleranın yer aldığı dış tabaka
• İris, siliyer cisim (kirpiksi cisim) ve koroidin yer aldığı orta (vasküler/uvea) tabaka
• Retinanın yer aldığı iç tabaka

Bu üç tabakanın birbiriyle olan bağlantısı sayesinde ışık gözümüzde bu parçalardan kırılarak geçer ve beynimize iletilir. Optik sinirler, iris, kornea ve retina gibi kısımlar, göz anatomisinde son derece önemli yere sahiptirler. Birinde bile bir sorun meydana gelse bu durum görme üzerinde sıkıntılara neden olabilmektedir. Göz sağlığının korunabilmesi ve göz rahatsızlıklarının tespit edilebilmesi için bu yapıya hakim olmak gerekir. Göz anatomisi oldukça karmaşık olsa da anlaşılabilir bir yapıdır. Teknolojinin ve bilimin gelişmesi sayesinde bu yapıda meydana gelen her türlü soruna müdahale edilebilmektedir. Göz sağlığının korunabilmesi için düzenli olarak kontrole gitmek şarttır. Böylece erkenden tespit edilmesi gereken durumlar, rutin kontroller sırasında tespit edilebilir hale gelir. 

Göz Anatomisi Bilmenin Faydaları

Göz anatomisi bilmenin faydaları tıp açısından son derece önemlidir. Göz tansiyonu (glokom), katarakt ve diğer görme sorunlarının tedavisi için göz yapısını anlamak önemlidir. Günümüzde en yaygın görme sorunları arasında miyop, hipermetrop ve astigmat sorunları yer alır. Uzak, yakın ve orta mesafeyi görmekte zorlanmanın nedeni, gözün boyu ile kornea ve merceğin kırma gücü arasındaki uyumsuzluktur. Eğer göz anatomisine hakim olunmasaydı bu sorunların çözümüne ulaşmak da oldukça zor olurdu. Aynı şekilde göz merceği yerleştirme, katarakt tedavisi ve diğer görme sorunlarının tedavisi de göz anatomisi bilgisi sayesinde ortaya çıkmıştır. Göz anatomisi bilindiği için hangi sorunun hangi kısımdan kaynaklandığı kolay bir şekilde anlaşılmaktadır. Günümüzde lazer ameliyatları da bu sayede kolaylıkla gerçekleştirilmektedir. Göz, pek çok kısımdan oluşsa da aslında bir bütünü temsil eder. Bu bütünde meydana gelen sorunların tespiti için bütünün parçalarına hakim olmak önemlidir.

Göz Yapısı Nasıldır

Göz yapısı nasıldır sorusu göz ile ilgili en çok merak edilen konular arasındadır. Göz, insan ve diğer canlıların etraflarındaki ışığı algılayıp görüntüleri beyne iletmesi ile çalışır. Göz anatomisi karmaşık bir yapıya sahip olmakla birlikte son derece önemlidir. Optik sinir sistemi ve bu sistemin diğer sinirlere bağlı olması ile ışık ve görüntü oluşur. Bu ışık kırılarak gözün arkasına iletilir. Gözün arkasından da sinirler sayesinde beyne iletilerek görme işlevi sağlanmış olur.  Göz anatomisinde pek çok yapı yer almaktadır. Bunlar önemli yapılardır ve sağlıklı olmazlarsa ciddi görme sorunları yaşanabilir. 

Kornea

Kornea dış tabakayı oluşturan şeffaf bir yapıdır. Kendine özgü bir kavisi vardır. Mercek ve iris gibi orta kısımdaki yapıların üstünde konumlanmıştır. Gözün ön kısmında koruyucu bir katman gibidir.  Kornea pek çok katmandan oluşmaktadır. Sağlıklı bir kornea ışığın doğru bir biçimde kırılmasını sağlar. Bu sayede keskin ve net bir görüş sağlanır. Görme işlevinin gerçekleşmesinde ışığın uğradığı ilk yer bu kısımdır.  Kornea şeffaftır. Bunun nedeni ise korneada damar bulunmamasıdır. Kan damarlarının bu kısımda yer almaması korneanın şeffaf kalmasını sağlar. Kornea, damarsız ve şeffaf yapısıyla ışığın göz içindeki tabakalara engelsiz geçmesini sağlar. Dış uyarılara duyarlı sinirler sayesinde göz kırpma refleksi tetiklenir. Kornea ile iris arasındaki ön göz odasını ve iris-mercek arasındaki arka göz odasını dolduran saydam sulu sıvı (aqueous humor), siliyer cisimde üretilip Schlemm kanalı yoluyla boşalarak göz içi basıncını dengeler; akış bozulursa glokom gelişebilir.

Göz Bebeği ve İris

İris, gözümüzün renkli kısmıdır. Göz bebeğinin çevresinde yer alır. Göz bebeği, ışığın miktarına göre büyüyüp küçülür. Bu da iris sayesinde gerçekleşir. Göz bebeğinin içinden geçen ışık miktarını iris belirler. Örneğin gözünüzü ışık tutulduğu zaman göz bebekleri küçülür ve ışık geçişi azalır. Bu sayede yoğun ışıkta daha net görüntü sağlanır. Ancak loş ışıkta daha fazla görüş kazanabilmek ve daha fazla ışık çekebilmek için göz bebekleri genişler. Göz bebeği ve iris, ışığın kontrollü bir şekilde göze iletilmesi için bir arada hareket eder. İrisin arkasındaki siliyer cisimde yer alan siliyer kas, zonül liflerini gevşetip gererek merceğin eğimini değiştirir; bu mekanizma yakına ve uzağa net odaklanmamızı (akomodasyon) sağlar.

Göz Merceği

Göz anatomisi denildiğinde akla gelen en önemli parçalar arasında yer alır. Mercek irisin hemen arkasında ve vitröz (cam) cismin önünde konumlanmıştır. İris ve vitröz cisim arasında yer alan önemli bir yapıdır. Şeffaf bir yapıya sahiptir. Keskin ve net bir görüntünün oluşmasını sağlar.  Mercek ile retina arasını dolduran jelimsi vitröz humor, göz küresinin şeklini korur ve retinayı arkadan destekler; yaşla birlikte sıvılaşması uçuşan cisimciklere neden olabilir.

Retina

Retina gözün arka kısmında yer alır. Işığın göze girmesiyle birlikte gerçekleşen görme işlevinin ana parçalarından biridir. Mercekten geçen ışık, retinadaki hücrelere aktarılır. Retina; fotoreseptörler (çubuk ve kon), ara nöronlar ve gangliyon hücrelerinden oluşan çok katmanlı bir yapıdır. İyi bir görüş sağlamak için detayların daha kolay algılanmasını sağlar. Retinanın tam merkezinde maküla yer alır; makülanın merkezindeki fovea yalnızca kon fotoreseptörlerinden oluşur ve renkli, yüksek çözünürlüklü görmeyi sağlar. Retinada fotoreseptör içermeyen optik disk (papilla) bölgesi sinir liflerinin çıktığı noktadır; görme alanında kör noktayı oluşturur; beyin bu boşluğu tamamladığı için fark edilmez.

Optik Sinirler

Her gözden tek bir optik sinir (nervus opticus) çıkar. Retinada elektrik sinyallerine dönüştürülen görsel bilgiyi beyne iletir. Optik sinir, gözün arka kutbundan (papilla) çıkar ve beynin görme merkezine doğru uzanır. Optik sinirler göz anatomisinde arka kısımda yer alır. Gözün arka kısmından başlayarak beyindeki görme kısmına kadar ulaşır. Görsel sinyallerin iletilmesini sağlar. Bu kısımlar haricinde gözde yer alan diğer kısımlar şunlardır:

• Sklera: Gözün beyaz kısmıdır. Gözü korur, sert ve dayanıklıdır.
• Göz Kasları: Gözlerin hareket etmesini sağlayan kaslardır.
• Gözyaşı Bezleri: Gözler devamlı nemli kalması gereken yapılardır. Gözyaşı bezleri sayesinde göz nemli kalır. Göze yabancı bir cisim girdiğinde aktif olarak bu cisimlerden kurtulmayı kolaylaştırır. Gözyaşı filmi üç katmandan oluşur: meibomian bezlerinden gelen yağ tabakası buharlaşmayı sınırlar, sulu tabaka korneayı temizler, müsin tabakası ise gözyaşını kornea yüzeyine homojen yayar.
• Konjonktiva: Göz kapaklarının iç yüzeyini ve skleranın ön yüzeyini örten, gözü nemlendiren ince müköz zardır (korneayı örtmez). Gözün nemlenmesini ve korunmasını sağlayan göz kapağının iç kısmıdır.
• Göz Kapakları: Kirpik ve deri sayesinde gözün korunmasını sağlar. 

Göz Tipleri ve Çeşitleri Nelerdir? hakkında merak edilenler için tıklayın!