Keratokonus

Keratokonus Hastalığı Nedir?

Gözün en ön tabakasını kornea adı verilen saydam tabaka oluşturur. Kornea, cisimleri net görebilmemizi sağlar ve gözün kırma gücünün büyük bölümünü belirler. Normalde düzgün bir kubbe biçimindedir. Keratokonusta kornea giderek incelir, zayıflar ve öne doğru koni biçiminde bombeleşir.

Bu bombeleşme düzensiz astigmata yol açar. Kornea yüzeyi simetrik olmadığı için bu astigmat, hastalık ilerledikçe gözlük ya da yumuşak kontakt lensle tam düzeltilemez hale gelir. Görme kalitesi belirgin şekilde etkilenebilir, ancak keratokonus tek başına körlüğe yol açan bir hastalık değildir.

Hastalık çoğunlukla iki gözü de etkiler, fakat iki göz arasında evre farkı olması sıktır. Genellikle ergenlik ya da genç erişkinlik döneminde başlar. Görülme sıklığı kaynaklarda sıklıkla yaklaşık 700 kişide bir olarak bildirilir.

Keratokonus Neden Olur? Risk Faktörleri

Keratokonusun tek ve kesin bir nedeni bilinmiyor. Kalıtsal yatkınlık ile çevresel etkenlerin birlikte rol oynadığı düşünülüyor. Bilinen risk faktörleri şunlardır:

• Sık ve güçlü göz ovuşturma alışkanlığı
• Alerjik göz hastalıkları, astım ve egzama gibi atopik durumlar (çoğu zaman kaşıntı yoluyla ovuşturmayı artırır)
• Ailede keratokonus öyküsü
• Down sendromu
• Bazı bağ dokusu hastalıkları
• Uyku apnesi

Bu faktörlerden birinin bulunması keratokonus gelişeceği anlamına gelmez; ancak bu kişilerde göz muayenesinin daha dikkatli yapılması ve gerekirse kornea haritası çekilmesi önerilir.

Keratokonus Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

• Düzensiz miyop ve astigmat gelişimi
• Gözlük numarasının sık değişmesi
• Gözlükle tam düzelmeyen bulanık ya da çarpık görme
• Işığa duyarlılığın artması
• Tek gözde çift görme
• Gözde kamaşma
• Işıkların çevresinde halkalar görme
• Araba kullanırken, özellikle gece, hayalet görüntüler ortaya çıkması
• Yanma, batma, kaşıntı ve kızarıklık (çoğu zaman keratokonusa eşlik eden alerjiye bağlıdır)

Erken evrede belirtiler çok hafif olabilir ve yalnızca gözlük numarasında artış olarak fark edilir.

Keratokonus Evreleri

Hekimler keratokonusu kornea haritası, kornea kalınlığı ve görme keskinliğine göre evrelendirir. Hasta açısından basit bir çerçeve şöyledir:

• Erken evre: Kornea haritasında hafif dikleşme vardır. Görme çoğu zaman gözlükle ya da yumuşak lensle iyidir.
• Orta evre: Düzensiz astigmat artar. Gözlük yetersiz kalır, iyi görme için genellikle sert ya da özel kontakt lens gerekir.
• İleri evre: Kornea belirgin incelmiştir, koni dikleşmiştir; korneada kalıcı bulanıklık (skar) gelişebilir. Lens takmak zorlaşabilir.

Evre, hastalığın ne kadar hızlı ilerlediğini tek başına göstermez. Bu yüzden evre kadar ilerleme durumu da takip edilir.

Keratokonus Nasıl Teşhis Edilir?

Keratokonus, gözlük numarasına bakarak değil kornea haritasıyla teşhis edilir. Kornea topografisi ve tomografisi korneanın ön ve arka yüzeyini noktası noktasına ölçer, incelme bölgesini ve dikleşmeyi gösterir. Tek başına keskinlik ölçümü erken dönemde hastalığı atlayabilir.

Muayenede genellikle şunlar yapılır:

• Görme keskinliği ve gözlük numarası ölçümü
• Biyomikroskop ile kornea muayenesi
• Kornea topografisi ve tomografisi
• Pakimetri, yani kornea kalınlığının ölçümü

Sık değişen gözlük numarası, artan astigmat ve gözlükle düzelmeyen bulanıklık çoğu zaman ilk ipuçlarıdır. Bu bulgular varsa muayeneye kornea haritası eklenir.

Keratokonus İlerler mi?

Keratokonus genellikle gençlik yıllarında ilerler ve otuzlu yaşlardan sonra çoğu hastada yavaşlar. Ancak bu herkes için geçerli bir kural değil; ilerleyip ilerlemediği ancak aynı ölçümün aylar arayla tekrarlanmasıyla anlaşılır.

İlerleme saptanırsa öncelik onu durdurmaktır. Durmuş bir keratokonusta ise hedef, mevcut görmeyi en iyi şekilde düzeltmektir. Tedavi seçimi bu ayrımla başlar.

Keratokonus Tedavisi

Keratokonus hastalığı ilerleyici olarak seyrettiğinden hastanın görüş kalitesiyle ilgili şikayetler giderek artma eğilimindedir. İleri evrede kornea merkezinde kalıcı bir bulanıklık (skar) gelişebilir; bu durumda kornea nakli (keratoplasti) gerekebilir. Erken evrede görme çoğu zaman gözlükle düzelir. Hastalık ilerledikçe irregüler yani düzensiz astigmat artar ve gözlükle tam düzeltilemez hale gelir; bu yüzden keratokonus hastaları kendilerine defalarca reçete edilen gözlüklerinden memnun kalmayabilir ya da kontakt lens denemeleri başarısız olabilir.

Keratokonus tedavisinde hastalığın seviyelerine bağlı olarak tedavi seçenekleri değişmektedir. Bu seçenekler şu şekilde sıralanabilir:

• Crosslinking
• Corneal Ring (Korneal Halka) İmplantasyonu
• Keratoplasti (Kornea Nakli)

Bu girişimlerin yanında gözlük ve özel kontakt lensler, tedavinin her aşamasında görmeyi düzeltmek için kullanılmaya devam eder.

Hangi Tedavi Hangi Aşamada?

Erken evrede görme çoğu zaman gözlükle ya da sert geçirgen kontakt lenslerle düzeltilebilir. İlerleme gösteriliyorsa crosslinking ile hastalığın durdurulması gündeme gelir; bu işlem şekli düzeltmez, ilerlemeyi durdurur.

Kornea şekli gözlük ve lensle yeterli görme sağlamayacak kadar bozulmuşsa kornea içi halka implantasyonu düşünülür. İleri evrede, kornea saydamlığını yitirdiğinde kornea nakli gündeme gelir. Basamaklar birbirinin alternatifi değil, hastalığın evresine göre sıralanır.

Sert ve Skleral Kontakt Lensler

Sert geçirgen lensler korneanın düzensiz yüzeyinin önünde düzgün bir kırıcı yüzey oluşturur. Bu nedenle gözlükle iyi göremeyen birçok hastada görmeyi belirgin şekilde iyileştirebilir. Skleral lensler daha büyük çaplıdır, korneaya değmeden gözün beyaz kısmına oturur ve sert lensi tolere edemeyen ya da ileri evrede olan hastalarda bir seçenektir. Lensler hastalığın ilerlemesini durdurmaz, yalnızca görmeyi düzeltir; bu yüzden lens kullanan hastaların da kornea haritası takibi sürer.

Crosslinking (Kornea Çapraz Bağlama)

Crosslinking, korneaya riboflavin (B2 vitamini) damlatıldıktan sonra kontrollü ultraviyole A ışığı uygulanmasıdır. Amaç, kornea içindeki kolajen lifleri arasındaki bağları güçlendirerek korneayı sertleştirmek ve ilerlemeyi durdurmaktır. Genellikle ilerlemesi belgelenmiş keratokonusta uygulanır. Standart yöntemde kornea yüzeyindeki ince epitel tabakası kaldırılır; ilk günlerde ağrı, sulanma ve bulanık görme olabilir. Standart protokol için korneanın belirli bir kalınlığın üzerinde olması gerekir; çok ince korneada uygunluk ayrıca değerlendirilir.

Kornea İçi Halka

Kornea içi halka segmentleri, kornea dokusunun içine yerleştirilen ince yarım halkalardır. Koninin dikliğini azaltıp kornea şeklini daha düzenli hale getirmeyi amaçlar. Böylece gözlük ya da lensle elde edilen görme iyileşebilir. Halka hastalığın ilerlemesini durdurmaz; gerekirse crosslinking ile birlikte planlanabilir.

Kornea Nakli

Kornea belirgin skar geliştirmişse ya da lensle yeterli görme sağlanamıyorsa kornea nakli gündeme gelir. Keratokonusta uygun gözlerde yalnızca ön katmanların değiştirildiği derin ön lamellar nakil (DALK) tercih edilebilir; bazı hastalarda korneanın tüm katmanlarının değiştirildiği tam kat nakil gerekir. Nakil sonrasında da çoğu hastada iyi görme için gözlük ya da kontakt lens gerekir.

Seçilmiş bazı hastalarda, kornea durmuş ve yeterince kalınsa, topografi rehberli yüzey tedavisi ile crosslinking birlikte planlanabilir. Bu karar kornea haritası ve kalınlığına göre bireysel olarak verilir ve standart lazer tedavisiyle aynı şey değildir.

Keratokonusta Lazerle Numara Düzeltilir mi?

Hayır. Miyop ve astigmat düzeltmek için kullanılan standart göz lazeri korneayı inceltir; keratokonusta kornea zaten incelmiş ve zayıflamıştır. Bu nedenle keratokonuslu gözlerde bu yöntemler uygulanmaz.

Ameliyat öncesi kornea haritası çekilmesinin sebeplerinden biri de budur: lazer için başvuran hastalarda bilinmeyen bir keratokonus varsa ortaya çıkarılır.

Çocuklarda ve Gençlerde Keratokonus

Keratokonus çocukluk ve ergenlik döneminde başladığında genellikle daha hızlı ilerleyebilir. Bu yaş grubunda tanı konduğunda kontroller daha sık planlanır ve ilerleme görüldüğünde tedavi geciktirilmez.

Gözlük numarası kısa sürede sık değişen, astigmatı artan, gözlerini çok ovuşturan ya da alerjik göz hastalığı olan çocuk ve gençlerde kornea haritası çekilmesi yararlıdır. Ailesinde keratokonus olan kişilerin ve Down sendromlu çocukların da muayene edilmesi önerilir.

Kontrol Sıklığı

Keratokonus tanısı almış hastalarda kontrol sıklığını yaş ve ilerleme durumu belirler. Genç hastalarda ve yeni tanı konmuş gözlerde kontroller daha sık, hastalığın durduğu gösterilmiş gözlerde daha seyrektir.

Her kontrolde kornea haritası tekrarlanır ve önceki ölçümle karşılaştırılır. Kontrolleri aksatmamak önemlidir, çünkü ilerleme çoğu zaman hasta fark etmeden başlar.

Göz Ovuşturma ve Günlük Yaşam

Göz ovuşturmak keratokonus için en önemli değiştirilebilir risk faktörüdür. İnce korneaya uygulanan tekrarlayan baskı, hastalığın ilerlemesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle keratokonuslu hastalara gözlerini ovuşturmamaları önerilir.

• Kaşıntı varsa ovuşturmak yerine hekiminizin önerdiği alerji damlalarını kullanın.
• Soğuk kompres ve suni gözyaşı kaşıntıyı hafifletebilir.
• Kontakt lens kullanıyorsanız lensin takılma, temizlik ve kullanım süresi kurallarına uyun.
• Uyku apnesi belirtileriniz (horlama, gündüz uykululuk) varsa bunu da değerlendirtin.

Keratokonuslu hastaların çoğu uygun lens ve takiple günlük yaşamını, okulunu ve işini sürdürebilir.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Gözlük numaranız kısa aralıklarla değişiyorsa, yeni gözlükle de net göremiyorsanız ya da tek gözde çift görme ve ışık çevresinde hareler fark ediyorsanız göz muayenesi yaptırmanız gerekir.

Keratokonus tanısı olan bir gözde ani görme kaybı, ağrı, sulanma ve korneada beyazlaşma olması akut hidrops denen tabloya işaret edebilir. Bu durumda beklemeden göz doktoruna başvurulmalıdır.

Tedavilerin Riskleri

Her tedavinin kendine özgü riskleri vardır ve bu riskler muayene sırasında ayrıntılı konuşulur. Crosslinking sonrası ilk günlerde ağrı sık görülür; daha seyrek olarak enfeksiyon, iyileşmenin gecikmesi ve korneada bulanıklık gelişebilir. Kontakt lenslerde, özellikle kurallara uyulmadığında, kornea enfeksiyonu riski vardır. Kornea içi halkada halkanın yer değiştirmesi ya da çıkarılması gerekebilir. Kornea naklinde doku reddi ve uzun iyileşme süreci başlıca konulardır.

Keratokonus Tedavisi Fiyatı Ne Kadar?

Keratokonus giderek ilerleyen bir hastalık olduğu için, tedavisi hastalığın hangi aşamasında tanı konulduğu ve korneanın ne kadar etkilendiğine bağlı olarak değişiklik gösterir. Keratokonus tedavi fiyatı altta yatan nedene ve yapılacak operasyona bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Uzman göz doktorumuzun detaylı muayene sonucuna bağlı oluşturacağı tedavi planı kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Gözlük numaranız sık değişiyorsa ya da gözlükle net göremiyorsanız, kornea haritasını da içeren bir muayene için randevu alabilirsiniz.