Wat is bijziendheid?

Bij mensen met bijziendheid zorgt de vorm van het oog ervoor dat het binnenvallende licht verkeerd gebroken wordt. Daardoor komt het beeld niet op het netvlies samen, maar ervoor. En juist dat maakt het zien veraf onscherp. Bijziendheid is te corrigeren. Of dat nodig is, hangt af van de sterkte; bij een hoge sterkte ziet de aanpak er anders uit dan bij een lichte. De afwijking begint meestal in de schooljaren en neemt tijdens de groei toe. Bij kinderen tussen 6 en 13 jaar komt ze vaak voor het eerst aan het licht. Houd kinderen in die leeftijd dus goed in de gaten en laat hun ogen geregeld nakijken.

Waardoor ontstaat bijziendheid?

Waardoor bijziendheid ontstaat, zoeken zowel mensen met de afwijking als mensen die haar willen voorkomen vaak op. Zorg dragen voor uw ogen is daarbij het belangrijkste. Het oog stelt scherp met twee onderdelen: het hoornvlies en de ooglens. Het hoornvlies is het heldere, koepelvormige vlies aan de voorzijde van het oog. De ooglens is de doorzichtige, aan beide kanten bolle structuur erachter. In een gezond oog zijn die twee zo glad als marmer. Dankzij dat gladde oppervlak breken ze het licht precies zo dat het samenkomt op het netvlies, de laag achter in het oog. Bij wie veraf onscherp ziet, is de oogbol meestal langer dan normaal of is het hoornvlies te sterk gekromd. Het licht komt dan niet op het netvlies samen, maar ervoor. Door die verkeerde scherpstelling ziet u voorwerpen in de verte wazig.

Welke factoren verhogen het risico?

Een aantal factoren vergroot de kans op bijziendheid:

1. Erfelijke aanleg: kinderen van ouders met bijziendheid lopen meer risico dan andere kinderen. Heeft één ouder de afwijking, dan is die kans al groot; bij twee ouders neemt ze verder toe. Laat de ogen van die kinderen dus regelmatig nakijken.
2. Veel lezen en dichtbij werken: wie veel leest, achter een computer werkt of veel schrijft, vergeet vaak zijn ogen te laten rusten. Het oog blijft dan op één afstand scherpstellen en raakt vermoeid. Zonder rust ligt een afwijking eerder op de loer.
3. Omgeving: uit onderzoek blijkt dat weinig tijd buiten doorbrengen de kans op bijziendheid verhoogt.

Klachten bij volwassenen

De klachten van bijziendheid zien er bij kinderen anders uit dan bij volwassenen. Bij volwassenen zijn dat:

• Voorwerpen in de verte wazig zien of niet scherp krijgen
• De ogen half of helemaal moeten samenknijpen om iets scherp te zien
• Vermoeide ogen tijdens het dagelijks werk, en hoofdpijn die daaruit volgt
• Onscherp zien in de verte tijdens het rijden en moeite met autorijden in het donker

Klachten bij kinderen

In de vroege kinderjaren ziet bijziendheid er zo uit:

• De ogen voortdurend samenknijpen
• Op school, thuis of voor de televisie dicht bij het scherm of het bord willen zitten
• Doen alsof iets in de verte er niet is, omdat het kind het niet scherp ziet
• Vaak in de ogen wrijven
• Veel knipperen
• Moeite om het bord te lezen, waardoor het kind afhaakt in de les

Hoe wordt bijziendheid behandeld?

Zodra de diagnose vaststaat, wordt de behandeling op de sterkte afgestemd. Afhankelijk van de sterkte en van uw situatie zijn er verschillende mogelijkheden:

• Een bril of contactlenzen: de meest gekozen oplossing. Op lange termijn is dit wel de duurste optie. Meestal begint het met een bril; geeft die niet het gewenste resultaat, dan worden contactlenzen gekozen, die een scherper beeld geven. Omdat een lens rechtstreeks op het oog ligt, vraagt ze wel de nodige zorg.
• Een ooglaserbehandeling: bij bijziendheid komt het licht voor het netvlies samen, en met de laser wordt de kromming van het hoornvlies bijgesteld zodat dat weer klopt. Bij kinderen gebeurt dat niet, omdat hun ogen nog groeien. De leeftijdsgrens voor een laserbehandeling ligt op 18 jaar; boven de 45 jaar worden ook lensopties bekeken. Daarnaast mag uw sterkte het afgelopen jaar niet veranderd zijn.
• Een kunstlens in het oog: zo'n lens wordt blijvend in het oog geplaatst en zorgt ervoor dat het licht weer goed scherpstelt.
• Ringetjes in het hoornvlies: de kunststof ringen die INTACS heten, worden in het hoornvlies geplaatst om de kromming ervan te veranderen. Tegenwoordig wordt deze methode vooral bij keratoconus gebruikt en nauwelijks nog bij bijziendheid; daarvoor gaat de voorkeur uit naar een laserbehandeling of ICL.

Hoe ver ziet iemand met bijziendheid?

Wie bijziend is, ziet voorwerpen op afstand niet scherp of helemaal wazig. Hoe wazig, hangt af van de sterkte. Bij een lichte sterkte blijft wat op middellange afstand staat nog zichtbaar; bij een hoge sterkte vervaagt alles behalve wat vlakbij is.

Vanaf welke sterkte spreken we van risico?

Een sterkte van 6 dioptrie en hoger geldt als risicovol. Bij die sterkte kunnen ernstige aandoeningen optreden, zoals een netvliesscheur, een netvliesloslating of glaucoom, en daarom is regelmatige controle nodig.

Kan de sterkte omlaag?

De sterkte op een natuurlijke manier verlagen kan niet. Bij kinderen kan het verloop wel worden afgeremd: met atropine-oogdruppels in lage dosis, speciale brillenglazen of contactlenzen voor myopiecontrole en meer tijd buiten in het daglicht. Regelmatige controle is nodig om te bepalen wat geschikt is en om het verloop te volgen. Voor een blijvende correctie wordt een ooglaserbehandeling aangeraden.