Wat is een contactlens en welke soorten zijn er?

Wat een contactlens is en welke soorten er bestaan, is een van de eerste vragen van wie minder scherp ziet. Contactlenzen worden vandaag door heel veel mensen gedragen en bestaan in tal van uitvoeringen. Een brekingsafwijking kan operatief worden verholpen, maar de meeste mensen kiezen eerst voor een optische oplossing. Met een volkomen heldere lens in de vorm van een schaaltje zien mensen met een brekingsafwijking weer scherp. Gekleurde of heldere lenzen worden na een onderzoek door de arts voorgeschreven. Ook het uiterlijk speelt mee in die keuze. Van buitenaf is niet te zien dat er een heldere lens in het oog zit. De lens verandert niets aan het uiterlijk en is bovendien eenvoudig in gebruik. Om te vermijden dat de lens prikt, let u zowel op de hygiëne als op het correct inzetten ervan. Een contactlens is een schaalvormig lensje dat op het hoornvlies wordt gelegd en de pupil en de iris volledig bedekt; ze draagt comfortabeler dan een bril. Ze wordt gebruikt om brekingsafwijkingen te corrigeren en om de oogkleur te veranderen. Deze lensjes, die u als een soort prothese kunt zien, hebben een voor- en een achterzijde. Afhankelijk van het type bestaan er uitvoeringen met verschillende kromming en diameter. De kant die het hoornvlies raakt heet de achterzijde, de kant die er niet mee in aanraking komt de voorzijde. De lens is gekromd, zodat ze goed op het oog blijft liggen en het licht zo goed mogelijk breekt.

Soorten contactlenzen

Wie met lenzen wil beginnen, zoekt eerst uit welke soorten contactlenzen er bestaan. Grofweg zijn er vier: zachte lenzen, harde lenzen, hybride lenzen en gekleurde lenzen.

Gekleurde lenzen

Dit is het type dat het vaakst om cosmetische redenen wordt gedragen. Het deel van de lens dat de iris bedekt, wordt in de gewenste kleur gemaakt. Zulke lenzen bestaan met en zonder sterkte en geven het oog tijdelijk een andere kleur.

Zachte lenzen

Deze dunne lenzen staan ook bekend als hydrogellenzen. Ze houden vocht vast en worden meestal in een heldere uitvoering gedragen. Ze bedekken het hele hoornvlies en laten wie een brekingsafwijking heeft weer scherp zien. De oogarts schrijft ze voor; er bestaan dag-, maand- en jaarlenzen.

Harde lenzen

Het belangrijkste kenmerk van een harde lens is dat ze zuurstof doorlaat. Dit type, ook wel zuurstofdoorlatende lens genoemd, valt op door zijn stevigheid. Het kan bij elke brekingsafwijking worden gebruikt, maar wordt vooral bij astigmatisme ingezet. Anders dan een zachte lens ligt een harde lens niet volledig tegen het hoornvlies aan. Een harde lens is ook de keuze bij keratoconus. Bij die aandoening wordt het hoornvlies dunner en puilt het steeds kegelvormiger uit; de oorzaak is niet precies bekend, maar erfelijke aanleg en in de ogen wrijven vergroten het risico. Bij mensen met zo'n kegelvormig hoornvlies en een verminderd zicht worden harde contactlenzen gebruikt.

Hybride lenzen

Ook hybride lenzen worden veel gebruikt bij afwijkingen van het oog. Het centrale, optische deel van zo'n lens is hard, de rand eromheen is zacht.

Eigenschappen van contactlenzen

Contactlenzen hebben, afhankelijk van waarvoor ze gedragen worden, heel uiteenlopende eigenschappen. Ze zijn te dragen zonder dat het oog brandt of prikt, en zonder dat het uiterlijk verandert zoals bij een bril. Omdat ze op maat van het oog worden gekozen, zijn ze een belangrijke manier om een brekingsafwijking te corrigeren. Het dragen van lenzen brengt verschillende voordelen mee:

• Brekingsafwijkingen: contactlenzen corrigeren brekings- en gezichtsafwijkingen en vormen daarmee een alternatief voor een bril of een laserbehandeling. Ze helpen wie veraf, dichtbij of in het algemeen onscherp ziet. Naast de gewone afwijkingen worden ze ook gebruikt bij aandoeningen als anisometropie, waarbij beide ogen sterk verschillen in sterkte.
• Cosmetisch gebruik: contactlenzen zijn de meest gedragen lenzen met een cosmetisch doel. Sommige mensen dragen ze alleen om hun oogkleur te veranderen.
• Verschillen wegwerken: naast het cosmetische gebruik worden lenzen gedragen wanneer beide ogen een andere kleur hebben en één oog dezelfde kleur moet krijgen als het andere. Ze worden ook gebruikt om andere afwijkingen aan het oog te verbergen. Soms is de reden esthetisch, soms gewoon een persoonlijke voorkeur.
• Behandeling: voor wie geen bril wil dragen en geen operatie wil, zijn contactlenzen de meest doeltreffende oplossing. Daarnaast worden ze gebruikt om het oogoppervlak af te dekken. Bij een kras op het hoornvlies of een vergelijkbare beschadiging wordt het oog met een lens afgedekt, die dan als een verband werkt.

Het gebruik van contactlenzen

Contactlenzen dragen vraagt hygiëne en zorg. Het gaat om heel dunne, kwetsbare lensjes, dus ga er voorzichtig mee om bij het inzetten en uitnemen. Contactlenzen worden in een lenzendoosje bewaard, in speciale lenzenvloeistof. Was uw handen altijd grondig voor u ze aanraakt. Neem de lens daarna rustig op uw vingertop en kijk of ze goed ligt. Zet u de lens omgekeerd in, dan brandt en prikt het oog. Controleer dus eerst of de lens de vorm van een schaaltje heeft en of de randen omhoog staan. Houd vervolgens het boven- en onderooglid met uw vingers open en leg de lens voorzichtig op het hoornvlies. Er bestaan veel manieren om een lens in te zetten; iedereen vindt daarin zijn eigen werkwijze. Ook bij het uitnemen moeten uw handen schoon en helemaal droog zijn, anders gaat het moeilijk. Knijp de lens aan de rand voorzichtig tussen twee vingers en neem ze zo uit het oog. Vervang de lenzenvloeistof bij elk gebruik. Letten op de hygiëne van uw lenzen en uw handen is de kern van veilig lenzen dragen.