Göz Damlaları Zararlı Mı?

Göz damlaları, hekimin önerdiği damla doğru dozda ve doğru sürede kullanıldığında genellikle fayda sağlar. Zarar çoğunlukla bilinçsiz kullanımdan kaynaklanır: kortizonlu damlaların hekim kontrolü olmadan uzun süre kullanılması, enfeksiyon yokken antibiyotikli damla damlatılması ve kızarıklık giderici damlaların sürekli kullanılması en sık karşılaşılan risklerdir.

Bu yazıda damla türlerini, hangi durumlarda zarar verebileceklerini ve damlanızı nasıl güvenli kullanacağınızı bulabilirsiniz.

Göz Damlası Nedir, Hangi Türleri Vardır?

Göz damlası, ilacı ya da nemlendirici maddeyi doğrudan göz yüzeyine ulaştırmak için steril olarak üretilen sıvı ilaç formudur. Göz yüzeyiyle uyumlu olacak şekilde hazırlanır.

Göz damlaları ilacı doğrudan göze ulaştırdığı için çoğu durumda ağız yoluyla alınan ilaçlara göre vücudun geneline daha az etki eder. Yine de damlanın bir kısmı gözyaşı kanalından burna ve oradan kana geçebilir; bu nedenle bazı damlalar, örneğin bazı göz tansiyonu damlaları, kalp atımı ya da solunum gibi vücudun genelini ilgilendiren işlevleri etkileyebilir. Kullandığınız diğer ilaçları ve hastalıklarınızı hekiminize söyleyin.

Göz damlaları, içerdiği etken maddelere ve kullanım amaçlarına göre farklı gruplara ayrılır.

Damla türü	Ne için kullanılır?	Bilinçsiz kullanımda olası risk
Suni gözyaşı (nemlendirici)	Göz kuruluğu	Koruyucu madde içerenlerde çok sık kullanımda göz yüzeyinde tahriş
Kızarıklık giderici (damar büzücü)	Geçici kızarıklık	Uzun kullanımda, damla bırakılınca kızarıklığın daha belirgin geri dönmesi
Antialerjik	Alerjiye bağlı kaşıntı, sulanma	Kendi başına uzun kullanımda kaşıntının asıl nedeninin gözden kaçması
Antibiyotikli	Bakteriyel enfeksiyon	Gereksiz kullanımda bakterilerin ilaca direnç kazanması
Kortizonlu	İltihap	Göz tansiyonunda yükselme, katarakt riskinde artış
Glokom (göz tansiyonu) damlaları	Göz içi basıncını düşürmek	Kendi başına bırakılırsa göz tansiyonunun yükselmesi ve görme sinirinin zarar görmesi

Kuruluk şikâyetiniz damlaya rağmen sürüyorsa göz kuruluğu tedavisi için bir göz hekimine başvurun. Alerjiye bağlı kaşıntı ve sulanmada kullanılan antialerjik damlalar, alerjik konjonktivit gibi durumlarda hekim önerisiyle kullanılır. Bu damlalar genellikle iyi tolere edilir; ancak kaşıntı ve kızarıklık her zaman alerjiden kaynaklanmaz, şikâyetiniz sürüyorsa asıl nedenin araştırılması gerekir.

Göz Damlaları Hangi Durumlarda Zarar Verebilir?

Göz damlalarının zararı çoğunlukla bilinçsiz kullanımdan kaynaklanır. Reçetesiz alınan bir damlayı her kızarıklıkta ya da kuruluk hissinde gün içinde defalarca damlatmak, şikâyetin asıl nedenini gizleyebilir ve göz yüzeyini tahriş edebilir. Şikâyetiniz sürüyorsa damla sayısını artırmak yerine bir göz hekimine başvurun.

Göz damlaları masum görünse de doğru kullanılmadığında çeşitli riskler taşır. Kısa sürede rahatlatan her damla, uzun süreli kullanımda güvenli olmayabilir. Bu nedenle göz damlanızı kendi kendinize seçmeyin.

Kortizonlu Göz Damlaları Tehlikeli Mi?

Kortizonlu göz damlaları, gözdeki iltihabı baskılayarak kızarıklığı ve ağrıyı azaltan güçlü ilaçlardır. Hızlı rahatlattıkları için hekimin önerdiği süreden uzun kullanılma eğilimi vardır; risk de çoğunlukla bu kontrolsüz kullanımdan doğar.

Kortizonlu damlalar hekim kontrolü olmadan uzun süre kullanıldığında göz tansiyonunu yükseltebilir ve katarakt riskini artırabilir. Ayrıca bazı göz enfeksiyonlarının, özellikle virüs ve mantar kaynaklı olanların, ağırlaşmasına yol açabilir. Fark edilmeyen göz tansiyonu görme sinirine kalıcı zarar verebilir; bu nedenle kortizonlu damla kullananlarda hekim göz tansiyonunu düzenli olarak ölçer.

Kortizonlu göz damlalarını yalnız hekiminizin önerdiği süre ve dozda kullanın; kendi başınıza başlamayın ve uzatmayın. Uzun süre kullandıysanız damlayı birden kesmek yerine hekiminizin önerdiği şekilde azaltın.

Antibiyotikli Göz Damlaları Zararlı Mı?

Antibiyotikli göz damlaları, bakteriyel göz enfeksiyonlarının tedavisinde etkilidir. Ancak göz kızarıklığının her zaman nedeni bakteri değildir; virüs ya da alerjiye bağlı kızarıklıkta antibiyotik işe yaramaz. Gereksiz antibiyotik kullanımı, bakterilerin ilaca direnç kazanmasına yol açabilir.

Bu durum uzun vadede, gerçek bir enfeksiyon geliştiğinde damlanın etkisiz kalmasına yol açabilir. Antibiyotikli damla verildiyse, şikâyetiniz geçse bile hekiminizin önerdiği süreyi tamamlayın. Gözünüzde yanma ya da akıntı varsa antibiyotikli damlaya kendi başınıza başlamak yerine hekiminize başvurun.

Kızarıklık Giderici Damlalar Zararlı Mı?

Kızarıklık giderici damlaların bir kısmı gözdeki damarları büzerek kızarıklığı geçici olarak azaltır. Bu damlalar uzun süre kullanıldığında, damla bırakıldığında kızarıklık daha belirgin geri dönebilir. Bu duruma «geri tepme kızarıklığı» denir.

Kişi bunu fark etmeden daha çok damla kullanır ve bir kısır döngüye girer. Bu tür damlalar genellikle yalnız kısa süreli kullanım için uygundur. Kızarıklık sürüyorsa damlayı artırmak yerine nedenini öğrenmek için bir göz hekimine başvurun.

Suni Gözyaşı Damlası Zararlı Mı?

Suni gözyaşı damlaları, göz yüzeyini nemlendirmek için kullanılan ve reçetesiz satılan damlalardır. Çoğu kişi tarafından sorunsuz kullanılsa da dikkat edilmesi gereken noktalar vardır.

Koruyucu madde içeren suni gözyaşları gün içinde çok sık kullanıldığında göz yüzeyini tahriş edebilir. Genel olarak günde 4-6 kezden fazla damlatmanız gerekiyorsa hekiminiz koruyucu içermeyen bir ürün önerebilir.

Göz Damlası Nasıl Güvenli Kullanılır?

Doğru kullanım, göz damlalarının olası zararını önemli ölçüde azaltır. Aşağıdaki adımlar hem damlanın etkisini artırır hem de enfeksiyon ve tahriş riskini düşürür:

1. Damlatmadan önce ellerinizi yıkayın.
2. Şişenin ucunu gözünüze, kirpiklerinize ya da parmağınıza değdirmeyin.
3. Hekiminizin önerdiği dozu ve sıklığı aşmayın.
4. Birden fazla damla kullanıyorsanız ikinci damlaya geçmeden önce en az 5 dakika bekleyin.
5. Kontakt lens kullanıyorsanız damlanın lensle kullanılıp kullanılamayacağını sorun. Pek çok damlada lens çıkarılır ve yeniden takmadan önce bir süre beklenir.
6. Damlanızı başkasıyla paylaşmayın.
7. Son kullanma tarihini kontrol edin; açılan şişeyi, kutusunda ya da prospektüsünde yazan süreden daha uzun kullanmayın.
8. Reçeteli damlalarınızı, özellikle glokom damlalarını, hekiminize danışmadan bırakmayın.
9. Muayenede kullanılan uyuşturucu (anestezik) damlaları evde kullanmayın. Bu damlalar tekrar tekrar kullanıldığında korneaya ciddi zarar verebilir.

Ne Zaman Göz Hekimine Başvurmalısınız?

Damla kullanırken gözünüzde yanma, kızarıklık ya da kaşıntı artıyorsa, görmeniz bulanıklaşıyorsa ya da şikâyetiniz birkaç gün içinde geçmiyorsa damlayı kendi başınıza değiştirmek yerine bir göz hekimine başvurun. Gözünüzde şiddetli ağrı, ani görme kaybı ya da göz kapağında ve yüzde şişlik varsa beklemeden başvurun.