H52.2 Astigmatizma Nedir

H52.2 astigmatizma nedir ve hangi durumlarda ortaya çıkar gibi sorular, astigmat olarak adlandırılan kırma kusurundan müzdarip kişilerce merak edilmektedir. Astigmat, gözün ön yüzeyi olan korneanın ya da göz merceğinin kavisinin her meridyende eşit olmaması veya düzensiz olması nedeniyle ışığın retinaya tek bir noktada odaklanamamasıdır. Bu mercek ya da kornea düzgün bir eğime sahip değilse bu durumda kırma kusurları ortaya çıkar. Görme bozukluğu olarak adlandırılan astigmatizm, ışığın retinaya net olarak odaklanamamasına ve bulanık görüntü oluşumuna neden olur. ICD, yani Uluslararası Hastalık Sınıflandırmasına bakıldığında astigmat sorunu H52.2 olarak belirtilmektedir. Bu bir koddur ve astigmatı tanımlamak için kullanılmaktadır.

Astigmat Nasıl Oluşur?

Astigmat bulanık görmeye neden olan bir görme bozukluğudur. Bu rahatsızlığa sahip kişilerin korneaları tam olarak yuvarlak değildir. Astigmat nasıl oluşur sorusu, bu rahatsızlığa sahip kişilerce araştırılmaktadır. Korneanın tam olarak kavisli olmamasıyla birlikte ışık doğru bir şekilde diğer kısımlara iletilemez ve doğru bir açıyla kırılamaz. Uzak ve yakın fark etmeksizin kırma kusurları görüşün bulanıklaşmasına neden olur. Bulanık görmek de baş ağrısına ve göz yorgunluğuna neden olmaktadır. Kornea gibi göz merceğinin tam olarak eğimli olmaması nedeniyle de ortaya çıkabilmektedir. Astigmatizma genel olarak kalıtsal bir göz rahatsızlığıdır. Göz kapakları gözün ön kısmına fazla baskı yaparsa ya da buna neden olabilecek bir ameliyat geçirilmişse ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bazı göz yaralanmaları ve travmalar sonucu da ortaya çıkar. Nadiren göz ameliyatları sonrasında ortaya çıkabilmektedir. Astigmat sorununa neden olan bazı durumlar şunlardır.

• Keratokonus
• Genetik etkenler
• Göz ameliyatı sonrası oluşan komplikasyonlar
• Göz yaralanmaları 
• Göz kapaklarının korneaya fazla baskı yapması

Astigmat Belirtileri 

Astigmat belirtileri kendini birkaç net semptomla göstermektedir. Uzak ya da yakın mesafelerde bulanık görüş, göz ya da baş ağrısı gibi belirtiler en yaygın rastlanılan sorunlardır. Gözün fazla kullanılması gereken durumlarda da göz yorgunluğu fazla görülmektedir.  Astigmat belirtileri arasında en yaygın olanlar şunlardır:

• Gözlerin sulanması
• Yakın ya da uzak görüşün bulanıklaşması
• Baş dönmesi ve baş ağrısı
• Gece görüşünün belirgin şekilde azalması
• Görüşü netleştirebilmek için gözleri kısma refleksi 
• Göz yorgunluğu

Bu belirtilerden biri ya da birkaçı varsa mutlaka alanında uzman bir göz doktoruna gitmek gerekmektedir. Erken aşamada tespit edilen astigmat, gözlük ve lens kullanımıyla birlikte kontrol altına alınabilmektedir. İlerleyen durumlarda daha yüksek gözlük/lens numaraları kullanılabilir. Uygun olan hastalarda lazer göz ameliyatı ya da lazer ameliyatına uygun olmayan hastalarda göz içi torik mercek ameliyatlarıyla bu sorun ortadan kaldırılır.

Astigmatizma Nasıl Teşhis Edilir?

Astigmatizma teşhisi, göz doktorunun yapacağı kapsamlı bir göz muayenesi ile konulur. Muayene sırasında görme keskinliğinizi ölçen Snellen testi, gözünüzün ışığı nasıl kırdığını değerlendiren retinoskopi ve korneanızın eğrilik haritasını çıkaran keratometri gibi testler uygulanır. Kornea topografisi ile korneanızın yüzey şekli detaylı olarak analiz edilir ve astigmatın derecesi ile türü belirlenir. Bu testler ağrısız ve kısa sürelidir. Düzenli göz kontrolleri, özellikle çocukluk çağında yapılacak muayeneler astigmatın erken teşhisi için büyük önem taşır.

Astigmat Dereceleri

Astigmat dereceleri kişinin bu durumdan ne kadar etkilendiğini belirlemek için kullanılmaktadır. Kırma kusurları arasında yer alan astigmat, diyoptri olarak adlandırılan farklı bir ölçüm birimiyle belirlenmektedir.  Astigmat genellikle 0.25 ve 6.00 diyoptri arasında değişen ölçülere sahiptir. Bu değerler göz muayenesi esnasında daha net ölçülmektedir, bazı durumlarda daha  yüksek diyoptrilere de rastlanmaktadır. Astigmatın şiddetini ölçmek ve buna uygun tedavi yöntemleri uygulamak için önemlidir. Astigmat dereceleri üç kategoride incelenmektedir.

Düşük Dereceli Astigmat

0.75 diyoptrinin altındaki astigmat türü düşük dereceli astigmat olarak tanımlanmaktadır. Bu dereceye sahip kişilerde görme sorunları oldukça nadir rastlanan bir durumdur. Kişinin yaşam kalitesini ve günlük yaşamını etkilememektedir. Genellikle düşük numaralı gözlüklerle ya da kontakt lenslerle tedavi edilme gereği duyulmamaktadır.

Orta Dereceli Astigmat 

0.75 ile 2.00 diyoptri arası olan astigmat, orta dereceli astigmat olarak geçmektedir. Bu seviyelerde hem yakın hem de uzak görüşte bulanıklıklar meydana gelir. Bulanık görüş baş dönmesine, baş ağrısına ve göz yorgunluğuna sebep olduğundan kişinin yaşam kalitesini etkiler. Görüşün netleşmesi ve göz yorgunluğu yaşanmaması için genelde düşük numaralı kontakt lens ve gözlük kullanımı tavsiye edilir.

Yüksek Dereceli Astigmat 

2.00 diyoptrinin üzerindeki astigmatlar yüksek dereceli astigmat olarak adlandırılmaktadır. Yüksek astigmat görme netliğini ve kalitesini ciddi biçimde etkilemektedir. Nesneler daha çarpık ya da dalgalı görülmeye başlanabilir. Gözlük ve lens tedavisinin yanı sıra LASIK lazer ameliyatı ya da göz içi mercek ameliyatları da önerilmektedir. Tedavi edilmediği durumlarda kişinin yaşam kalitesini son derece olumsuz etkilerken daha yoğun baş ağrılarına ve göz yorgunluğuna neden olabilmektedir. Astigmat bazen tek başına görülmez. Hipermetrop ve miyop gibi diğer görme bozukluklarıyla da görülmektedir. Normal bir gözde mercek ve kornea, göz bebeğinden geçen ışığı retinaya iletmekle görevlidir. Doğru açıya sahip olmayan mercek ve korneaya sahip bir göz, bu ışıkları doğru açıyla iletememektedir. Retinanın gerisine ya da önüne iletilen ışık, optik sinirlerle beyne net bir şekilde iletilemez.

Astigmat Türleri

Astigmat türleri astigmat derecesinden farklı bir şekilde sıralanmaktadır. Gözün kırma kusuruna göre farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bunlar:

• Düzenli Astigmat: En yaygın karşılaşılan astigmat türüdür. Regüler olarak da adlandırılan bu astigmat türünde kornea veya merceğin ana eksenleri birbirine 90 derece açıyla dik olacak şekildedir. Lazer, gözlük ve lens tedavisiyle düzeltilebilir.
• Düzensiz Astigmat: İrregüler olarak da bilinen düzensiz astigmatta, kornea birden fazla kavisli yapıya sahiptir. En düz eksenler bile birbirine 90 derece açılı olacak şekilde konumlanmaz. Sadece gözlükle tedavi edilmesi zor olduğundan lens ve göz içi lens gibi yöntemler de uygulanabilmektedir.

Astigmat bazen tek başına değil, hipermetrop ve miyop gibi diğer görme sorunlarıyla birlikte de görülebilir. 

• Miyopik Astigmat: Miyop uzağı görememeyle tanısı konulan bir görme kusurudur. Astigmatizma, her mesafede bulanıklık veya çarpıklık yapabilen bir kırma kusurudur. Gelen ışık retinaya düzgün bir şekilde yansıtılamadığından, miyopik astigmatta 2 farklı odak noktası söz konudur.
• Hipermetropik Astigmat: Bu durumda göz normalden kısa olduğu ya da kornea yeterince kavisli olmadığı için görüntü netliğini ve keskinliğini kaybeder. Kırılan ışığın bir kısmı retina üzerine, diğeri ise retinanın arkasına odaklanır ve iki farklı odak oluşur. İki odak da bozuk olduğu için bu duruma hipermetropik astigmat adı verilir.

Bu durumlar kontakt lensin ve gözlüğün yanı sıra lazer ameliyatlarıyla düzeltilebilmektedir. Tamamen düzeltilemeyen durumlarda ise göz içi mercek yöntemi uygulanmaktadır.

Astigmatizma Tedavi Seçenekleri ve Karar Süreci

Astigmatizma tedavisi, kırma kusurunun derecesine ve kişinin yaşam tarzına göre belirlenir. Düşük dereceli astigmatlarda (0.75 diyoptrinin altı) genellikle tedaviye gerek duyulmaz. Orta dereceli astigmatlar için gözlük veya kontakt lens kullanımı yeterlidir. Yüksek dereceli astigmatlarda ise LASIK, PRK gibi lazer tedavileri veya göz içi mercek (fakik lens) ameliyatları tercih edilebilir. Lazer tedavi, 18 yaş üzeri ve göz numarası son bir yılda stabil kalan hastalara uygulanır. Göz doktorunuz, kornea kalınlığınız, göz yapınız ve beklentilerinizi değerlendirerek sizin için en uygun tedavi seçeneğini önerecektir. Her tedavi yönteminin avantajları ve sınırlamaları vardır.