Is scheelzien te behandelen?

Ja, scheelzien is te behandelen. Bij scheelzien (strabismus) kijken de twee ogen niet naar hetzelfde punt, waardoor één oog naar binnen, naar buiten, naar boven of naar beneden afwijkt. De behandeling kan bestaan uit een bril, afplakken (occlusie), in sommige gevallen oogoefeningen en een scheelzienoperatie; welke aanpak past, hangt af van de leeftijd, de soort en hoek van het scheelzien en eventuele andere oogproblemen.

Scheelzien kan aangeboren zijn of later ontstaan. De afwijking kan constant aanwezig zijn of alleen optreden bij vermoeidheid of in bepaalde kijkrichtingen. Hoe sterk het scheelzien is, verschilt per persoon: sommigen hebben nauwelijks klachten, anderen zien dubbel en hebben moeite met diepte zien.

Wat is scheelzien en hoe ontstaat het?

Scheelzien ontstaat wanneer de spieren die de ogen bewegen niet goed samenwerken. Normaal kijken beide ogen naar hetzelfde punt en sturen ze één scherp beeld naar de hersenen; bij scheelzien wijkt één oog in een andere richting af. Aangeboren problemen met de oogspieren of de zenuwen die ze aansturen, neurologische aandoeningen, oogletsel en brekingsafwijkingen kunnen scheelzien veroorzaken. Niet-gecorrigeerde verziendheid kan vooral bij kinderen leiden tot naar binnen scheelzien. Meer leest u in ons artikel over de oorzaken van scheelzien.

Bij volwassenen leidt later ontstaan scheelzien vaak tot dubbelzien. Bij kinderen kunnen de hersenen het beeld van het afwijkende oog onderdrukken; daardoor zien kinderen meestal niet dubbel, maar die onderdrukking kan wel een lui oog (amblyopie) veroorzaken.

De diagnose wordt gesteld bij een oogonderzoek: de scheelzienhoek wordt gemeten, de oogbewegingen en brekingsafwijking worden beoordeeld en de binnenkant van het oog wordt onderzocht. Bij kinderen wordt ook gekeken of er een lui oog is.

Welke behandelingen zijn er voor scheelzien?

Er is niet één behandeling voor scheelzien. De behandeling wordt persoonlijk gepland, op basis van leeftijd, scheelzienhoek, soort scheelzien en eventuele andere oogaandoeningen. De behandelmogelijkheden bij Kudret Eye İstanbul vindt u op onze pagina over de behandeling van scheelzien.

Methode	Wat het doet	Wanneer het wordt overwogen
Bril	Het oog stelt goed scherp als het scheelzien samenhangt met een brekingsafwijking	Vooral naar binnen scheelzien door verziendheid
Prismabril	Buigt het beeld af en kan dubbelzien verminderen	Kleine scheelzienhoek met dubbelzien
Afplakken (occlusie)	Het goede oog wordt afgedekt zodat het luie oog moet werken	Kinderen die ook een lui oog hebben
Orthoptische oefeningen	Ondersteunen de samenwerking van beide ogen	Bepaalde vormen, zoals moeite om de ogen bij dichtbij kijken naar binnen te richten
Botulinetoxine	Vermindert tijdelijk de trekkracht van een spier	Bepaalde vormen van scheelzien
Scheelzienoperatie	De positie of spanning van de oogspieren wordt aangepast	Grote scheelzienhoek of scheelzien dat met andere methoden niet verbetert

Behandeling met een bril

Bij veel kinderen hangt scheelzien samen met een brekingsafwijking zoals verziendheid of astigmatisme. Een bril helpt het oog dan om goed scherp te stellen. Bij naar binnen scheelzien door verziendheid kan een bril het scheelzien verminderen of volledig corrigeren; daarom is het belangrijk de bril de hele dag consequent te dragen.

Sommige patiënten dragen een bril met prismaglazen. Prisma's buigen het beeld af naar een hoek die het afwijkende oog kan opvangen en kunnen dubbelzien verminderen. Ze corrigeren het scheelzien zelf niet, maar verlichten de klachten.

Afplakken (occlusietherapie)

Afplakken wordt gebruikt bij een lui oog, dat vaak samengaat met scheelzien. Het goede oog wordt een deel van de dag afgedekt, zodat het luie oog aan het werk moet. Omdat het visuele systeem zich in de kindertijd nog ontwikkelt, werkt afplakken over het algemeen beter naarmate er eerder mee wordt begonnen.

Orthoptische oogoefeningen

Orthoptische oefeningen kunnen helpen bij sommige vormen van scheelzien, vooral als de ogen moeite hebben om bij dichtbij kijken samen naar binnen te draaien. Het doel is een goede samenwerking tussen beide ogen. Ze werken niet bij elke vorm van scheelzien; belangrijk is dat ze zijn afgestemd op leeftijd en ogen en dat ze regelmatig worden gedaan.

Botulinetoxine (botox)

Bij bepaalde vormen van scheelzien kan botulinetoxine in een oogspier worden ingespoten. Het middel vermindert tijdelijk de trekkracht van die spier en helpt het oog in een betere stand te komen. Het effect houdt meestal enkele maanden aan; bij sommige patiënten is één injectie genoeg, bij anderen is herhaling nodig. Of deze methode bij u past, wordt bij het onderzoek bepaald.

Scheelzienoperatie

Is de scheelzienhoek groot of verbetert het scheelzien niet met andere behandelingen, dan wordt een operatie overwogen. Daarbij wordt de spanning van de oogspieren aangepast of wordt het aanhechtingspunt van een spier op het oog verplaatst; de oogbol zelf wordt niet geopend. Sommige patiënten hebben een extra operatie nodig om de gewenste oogstand te bereiken.

Behandeling van scheelzien bij kinderen

Bij baby's kan af en toe scheelzien in de eerste 3-4 maanden normaal zijn; houdt het aan na de leeftijd van 6 maanden, dan is een oogonderzoek nodig.

Bij sommige kinderen wordt het scheelzien met de tijd duidelijker en kan het leiden tot een lui oog, omdat de hersenen het beeld van het afwijkende oog negeren. Daardoor wordt het oog lui en neemt de gezichtsscherpte af. Bij kinderen vergroot een vroege diagnose de kans op een succesvolle behandeling.

Hoe lang de behandeling duurt, verschilt per persoon. Bij kinderen worden bril en afplakken vaak samen en gedurende langere tijd gebruikt; uw oogarts past de behandeling aan bij regelmatige controles van de scheelzienhoek en het gezichtsvermogen. Ook na een operatie kan het nodig zijn om met bril en afplakken door te gaan.

Is scheelzien bij volwassenen te behandelen?

Ja, ook bij volwassenen is scheelzien te behandelen. Afhankelijk van de scheelzienhoek kan een prismabril, in sommige gevallen botulinetoxine, of een scheelzienoperatie worden overwogen. Het doel is zowel de oogstand te corrigeren als klachten zoals dubbelzien te verminderen. Een lui oog is op volwassen leeftijd minder goed te behandelen dan in de kindertijd, maar de oogstand kan op elke leeftijd worden gecorrigeerd.

Herstel na een scheelzienoperatie

Een scheelzienoperatie kan bij kinderen onder algehele narcose en bij sommige volwassenen onder plaatselijke verdoving worden uitgevoerd; de meeste patiënten gaan dezelfde dag naar huis. Roodheid, een zanderig gevoel en tranen zijn de eerste dagen normaal. U pakt uw dagelijkse leven meestal na enkele dagen weer op, volledig herstel duurt enkele weken.

Vermijd na de operatie 2-3 weken zware inspanning. Wrijf in die periode niet in uw oog, gebruik de voorgeschreven druppels trouw en blijf de eerste weken uit het zwembad. Tijdelijk dubbelzien is de eerste dagen normaal; houdt het aan, neem dan contact op met uw arts.

Reist u voor de behandeling af, bespreek dan met uw arts hoe lang u moet blijven voordat u naar huis vliegt en hoe de nacontroles worden geregeld.

Wat gebeurt er als scheelzien niet wordt behandeld?

Onbehandeld scheelzien is niet alleen een cosmetisch probleem, maar kan ook het zien aantasten. Onbehandeld scheelzien kan:

• bij kinderen leiden tot een lui oog en blijvend verlies van gezichtsvermogen,
• het diepte zien verstoren,
• bij volwassenen dubbelzien veroorzaken,
• lezen en dichtbijwerk bemoeilijken,
• het zelfvertrouwen aantasten.

Wanneer moet u naar de oogarts?

Ziet u bij uw baby scheelzien dat na de leeftijd van 6 maanden aanhoudt, dan is een oogonderzoek nodig. Plotseling scheelzien of dubbelzien bij volwassenen moet zonder uitstel, nog dezelfde dag, worden beoordeeld, omdat het kan wijzen op een probleem met de zenuwen of de hersenen. De oorzaken van plotseling scheelzien leggen we uit in een apart artikel.

Maakt u een afspraak voor een oogonderzoek zodra u scheelzien opmerkt, dan kan de behandeling op tijd worden gepland.