Klachten bij een dunner wordend netvlies

De gezondheid van onze ogen is misschien wel het kwetsbaarste wat we in de drukte van alledag over het hoofd zien. Met een dunner wordend netvlies wordt meestal een dunner wordend randgebied van het netvlies bedoeld, de zogeheten lattice degeneratie, of de veranderingen die bij sterke bijziendheid horen. Die geven vaak geen enkele klacht en komen pas bij een gewoon onderzoek van de oogbodem aan het licht. Het netvlies is een van de belangrijkste onderdelen van het oog, en een netvlies dat dunner wordt, blijft bij de meeste mensen zonder gevolgen. Bij een deel kan het mettertijd wel de weg vrijmaken voor een netvliesscheur en een netvliesloslating. De waarschuwingstekens daarvan op tijd herkennen telt dan ook zwaar.

Wat houdt een dunner wordend netvlies in?

Het netvlies ligt achter in het oog en zet licht om in zenuwsignalen, die het via de oogzenuw doorgeeft aan de hersenen. Bij lattice degeneratie zijn er in het buitenste deel (de rand) van het netvlies dunnere, zwakkere plekken. Het glasvocht, de gelei die het oog vult, kan aan de randen van die plekken steviger vastzitten. Trekt het glasvocht aan die punten wanneer het met de leeftijd van het netvlies loslaat, dan kan er een netvliesscheur ontstaan. Het dunnere netvlies zelf heeft meestal geen invloed op het zien.

Welke klachten horen erbij?

Een dunner wordend netvlies geeft meestal geen klachten en komt bij een gewoon onderzoek van de oogbodem aan het licht. Met de klachten van een dunner netvlies worden eigenlijk de waarschuwingstekens bedoeld van een scheur of loslating die zich in het dunne gebied kan ontwikkelen. Merkt u een van de volgende tekens op, ga dan zonder uitstel naar een oogarts; een vroeg onderzoek kan voorkomen dat een scheur tot een loslating leidt.

Meer mouches volantes

Wie een dunner netvlies heeft, ziet zwarte stipjes, draadjes of spinnenwebachtige vormen door het beeld zweven. Mouches volantes komen bij iedereen voor. Nemen ze plotseling toe, zeker samen met lichtflitsen, dan kan dat op een netvliesscheur wijzen en is onderzoek op dezelfde dag nodig.

Lichtflitsen

Lichtflitsen zijn het sterkste waarschuwingssignaal. Ziet u kleine flitsen wanneer uw oog beweegt, wanneer u een donkere ruimte binnengaat of wanneer u uw ogen plots opzij draait, dan kan er trekkracht of een scheur in het netvlies zijn. Dat wordt onderscheiden met een onderzoek van de oogbodem, met wijde pupil. Hoe sterker de trekkracht, hoe vaker de flitsen.

Een schaduw in het beeld

Ontwikkelt een scheur zich tot een netvliesloslating, dan verschijnt er in een hoek van het gezichtsveld een donkere schaduw. Die blijft meestal niet staan: ze groeit, van onder naar boven of zijwaarts. Een gordijn of donkere schaduw in het beeld en zicht dat plots wegvalt, kunnen wijzen op een netvliesloslating, en dan is onmiddellijk onderzoek nodig. Groeit die schaduw, dan verliest een deel van het netvlies zijn functie.

Golvende rechte lijnen, fletsere kleuren of centraal zicht dat geleidelijk minder wordt, horen niet bij een dunner netvlies; meestal wijzen ze op een aandoening van de gele vlek (het midden van het netvlies). Ook deze klachten horen door een oogarts onderzocht te worden.

Waardoor wordt het netvlies dunner?

Dat gebeurt niet van de ene dag op de andere. Meestal is het het gevolg van veranderingen die het oog in de loop van de jaren doormaakt. De meest voorkomende oorzaken zijn:

• Sterke bijziendheid
• Veranderingen in het glasvocht door de leeftijd
• Letsel en stoten
• Erfelijke aanleg
• Eerdere problemen met het netvlies
• Langdurige aandoeningen als diabetes

Bij sterke bijziendheid is de oogbol langer, waardoor het netvlies vanzelf dunner wordt en makkelijker scheurt. Bij sommige mensen kan er door een dunner netvlies een netvliesscheur en daarna een netvliesloslating ontstaan. Bij zo'n loslating is het netvlies van zijn plaats gekomen en is snel ingrijpen nodig; wacht u te lang, dan blijft het verlies van zicht blijvend. Ga bij deze waarschuwingstekens zonder uitstel naar een oogarts. Een onderzoek van de oogbodem met wijde pupil laat zien waar het netvlies dunner is en of er een scheur is; op basis daarvan wordt gekozen tussen controle en behandeling.

De behandeling

Een dunner wordend netvlies hoeft meestal niet behandeld te worden; het doel is een scheur of loslating te voorkomen of vroeg op te sporen. De aanpak hangt af van hoe dun het netvlies is, van uw risicofactoren en van de vraag of er al een scheur is. Een vroege diagnose bepaalt rechtstreeks of de behandeling slaagt.

Controle

Een dunner netvlies zonder klachten en zonder scheur hoeft meestal niet behandeld te worden. De oogbodem wordt onderzocht met de tussenpozen die uw oogarts aanraadt, en u krijgt uitleg over de waarschuwingstekens.

Zo nodig een preventieve laserbehandeling

Wordt er in het dunne gebied een scheur of gaatje gevonden, of is uw risico verhoogd (bijvoorbeeld na een netvliesloslating in het andere oog), dan kan de arts een preventieve laserbehandeling (lasercoagulatie) aanraden. De laser hecht het netvlies rond de scheur of het dunne gebied vast aan de onderlaag, om het risico op een loslating te verkleinen. Niet elk dunner netvlies heeft een laserbehandeling nodig.

Een operatie bij een loslating

Ontstaat er een netvliesloslating, dan volstaat de laser niet meer en is een operatie nodig. Een loslating is dringend; hoe eerder er geopereerd wordt, hoe groter de kans dat het zicht behouden blijft.

Wat u zelf doet

Naast de behandeling helpen ook een paar gewoonten om het netvlies te ontzien. Artsen raden aan:

• Eet zo dat uw bloedsuiker stabiel blijft
• Ga geregeld op oogcontrole
• Bescherm uw ogen tegen stoten
• Rook en drink minder
• Eet meer voeding met omega 3

Wie daarop let, houdt het risico zo klein mogelijk.