Retina İncelmesi Belirtileri

Göz sağlığımız, hayatın yoğunluğunda fark etmeden ihmal ettiğimiz en hassas konulardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Halk arasında “retina incelmesi” denince çoğu zaman periferik retina incelmesi (lattice/benzeri dejenerasyonlar) veya yüksek miyopiye bağlı retina değişiklikleri kastedilir. Bu durumlar çoğu zaman belirti vermez, rutin göz dibi muayenesinde fark edilir. Retina, gözün en önemli yapılarından biridir. Retinada meydana gelen incelmeler çoğu kişide hiçbir soruna yol açmadan kalır; ancak bir kısmında zamanla retina yırtığına ve retina dekolmanına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle yırtık ve dekolmanın uyarı belirtilerini tanımak, görmeyi korumak açısından büyük önem taşıyor. 

Retina İncelmesi Nedir?

Retina, gözün arka tarafında bulunan ve ışığı algılayıp sinirsel sinyallere çevirerek beyne ileten doku olarak görev yapıyor. Lattice dejenerasyonda retinanın çevre (periferik) bölümünde incelmiş ve daha zayıf alanlar bulunur. Göz içini dolduran jel (vitreus) bu alanların kenarlarına daha sıkı yapışabilir. Vitreus yaşla birlikte retinadan ayrılırken bu noktaları çekerse retinada yırtık oluşabilir. İncelmenin kendisi ise görmeyi genellikle etkilemez. 

Retina İncelmesi Belirtileri Nelerdir?

Retina incelmesi çoğu zaman belirti vermez ve rutin göz dibi muayenesinde fark edilir. Retina incelmesi belirtileri denince aslında incelmiş alanda gelişebilecek bir yırtığın ya da dekolmanın uyarı işaretleri kastedilir. Aşağıdakilerden biri olursa vakit kaybetmeden göz doktoruna başvurun; erken başvuru, yırtığın dekolmana ilerlemesini önlemede kritik olabilir;

• Uçuşmalarda artış, 

Retina incelmesi yaşayan kişiler, gözlerinin içinde dolaşıp duran siyah noktacıklar, ipliksi şekiller veya örümcek ağı benzeri görüntülerle karşılaşıyor. Uçuşmalar normalde herkeste görülebilir. Uçuşmaların aniden çoğalması, özellikle ışık çakmasıyla birlikte ortaya çıkması, retinada yırtık geliştiğini gösterebilir ve aynı gün muayene gerektirir.

• Işık çakmaları, 

Retina incelmesinin en güçlü ve en önemli uyarıcılarından biri ışık çakmaları oluyor. Göz hareket ettikçe, karanlık ortama girdiğinizde ya da aniden göz çevrenizi oynattığınızda küçük şimşek çakmaları görüyorsanız, retina üzerinde çekinti/yırtık riski olabileceğini düşündürür; dilate göz dibi muayenesiyle ayırt edilir. Yaşanan çekilme arttıkça ışık çakmaları da artıyor. 

• Gölge oluşumu, 

Retinada yırtık gelişip dekolmana ilerlerse, görüş alanının köşesinde karanlık bir gölge belirir. Oluşan gölge genellikle sabit durmuyor, büyüyor, aşağıdan yukarıya ya da yatay şekilde genişliyor. Görüşte “perde/karanlık gölge” ve ani görme azalması, retina dekolmanı (retinanın yerinden ayrılması) gibi acil durumların uyarısı olabilir; hızlı değerlendirme önerilmeli. Gölgenin büyüdüğünü fark ediyorsanız, retinanın belirli kısmının işlevini kaybetmeye başladığını anlamına geliyor. 

Düz çizgilerin dalgalı görülmesi, renklerin soluklaşması ya da merkezi görmenin giderek azalması ise retina incelmesinin değil, çoğunlukla sarı nokta (makula) hastalıklarının belirtisidir. Bu yakınmalar da göz muayenesi gerektirir.

 

Retina İncelmesi Nasıl Oluşuyor? 

Retina incelmesi bir anda oluşmaz. Çoğu zaman gözün yıllar içindeki yapısal değişimleri süreci tetikliyor. En sık görülen nedenler arasında:

• İleri derecede miyopi, 

• Göz içi jelinin yaşla değişmesi, 

• Travmalar ve darbeler, 

• Genetik yatkınlık, 

• Daha önce retina sorunu yaşamış olmak, 

• Diyabet gibi kronik hastalıklar, 

Yüksek miyopisi olan kişilerde göz küresi uzadığı için retina doğal olarak inceliyor ve yırtılmaya daha yatkın hale geliyor. Retina incelmesi bazı kişilerde retina yırtığına, ardından da retina dekolmanına yol açabiliyor. Dekolman oluştuğunda retinanın yerinden ayrıldığı anlamına geliyor. Durum acil müdahale gerektiriyor. Müdahale gecikiyorsa kişi kalıcı görme kaybı yaşıyor.  Uyarı belirtilerini yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden göz doktoruna görünmesi gerekiyor. Göz bebeği büyütülerek yapılan göz dibi muayenesi, incelmenin yerini ve yırtık olup olmadığını ortaya koyar; izlem ya da tedavi kararı buna göre verilir.

Retina İncelmesi Tedavisi

Retina incelmesinin çoğu tedavi gerektirmez; amaç, yırtık ve dekolmanı önlemek ya da erken yakalamaktır. Tedavi süreci, incelmenin derecesine, kişinin risk faktörlerine ve retinada yırtık olup olmadığına göre şekilleniyor. Erken teşhis, uygulanacak tedavinin başarısını doğrudan etkiliyor ve kişinin görme kapasitesini korumasına yardımcı oluyor. Yaklaşım şu şekilde;

• İzlem,

Belirti vermeyen ve yırtık içermeyen incelmelerde genellikle tedavi gerekmez. Hekimin önerdiği aralıklarla göz dibi muayenesi yapılır ve kişiye uyarı belirtileri anlatılır.

• Gerekirse koruyucu lazer,

İncelmiş alanda yırtık ya da delik saptanırsa ya da kişinin riski yüksekse (örneğin diğer gözünde dekolman geçirmişse), hekim koruyucu lazer (lazer fotokoagülasyon) önerebilir. Lazerle yırtığın ya da incelmiş alanın çevresi retinaya sabitlenir; böylece dekolman gelişme riski azaltılmaya çalışılır. Her retina incelmesine lazer gerekmez.

• Dekolman olursa cerrahi,

Retina dekolmanı gelişirse lazer tek başına yeterli olmaz ve ameliyat gerekir. Dekolman aciliyet gerektirir; ne kadar erken ameliyat edilirse görmenin korunma olasılığı o kadar yüksektir.  

Retina İncelmesinde Sağlıklı Yaşam 

Tıbbi tedavilerin yanında yaşam tarzındaki bazı düzenlemeler de retinanın korunmasına yardımcı oluyor. Doktorlar şu önerilerde bulunuyor:

• Kan şekerini dengede tutan beslenme, 
• Düzenli göz muayenesi, 
• Travmalardan gözleri koruma, 
• Sigara ve alkol tüketimini azaltma, 
• Omega-3 açısından zengin besinleri artırma, 

Yukarıdaki unsurlara dikkat edilmesi retina incelmesine bağlı riskleri en aza indirmekte ve korumayı sağlamaktadır.