Retina İncelmesi Belirtileri
Göz sağlığımız, hayatın yoğunluğunda fark etmeden ihmal ettiğimiz en hassas konulardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Halk arasında “retina incelmesi” denince çoğu zaman periferik retina incelmesi (lattice/benzeri dejenerasyonlar) veya yüksek miyopiye bağlı retina değişiklikleri kastedilir. Bu durumlar çoğu zaman belirti vermez, rutin göz dibi muayenesinde fark edilir. Retina, gözün en önemli yapılarından biridir. Retinada meydana gelen incelmeler, çoğu zaman sinsice ilerliyor. Böylece kişi fark etmeden ciddi bir görme kaybına doğru yol açıyor. Dolayısıyla retina incelmesi belirtilerini erken fark etmek, görme yetisini korumak açısından büyük önem taşıyor.
Retina İncelmesi Nedir?
Retina, gözün arka tarafında bulunan ve ışığı algılayıp sinirsel sinyallere çevirerek beyne ileten doku olarak görev yapıyor. Dokuda incelme meydana geldiğinde, retinanın dayanıklılığı azalıyor ve çeşitli görme sorunları ortaya çıkıyor. Retina inceldiğinde gözün içindeki jelimsi sıvı retinaya daha fazla baskı yapıyor, oluşan baskı ise zamanla retina yüzeyinde çekilmelere neden oluyor. Mevcut süreç ilerlerken retina kişiyi bazı belirtilerle uyarmaya başlıyor.
Retina İncelmesi Belirtileri Nelerdir?
Retina incelmesi, gözün bizi korumak için gönderdiği küçük işaretlerle kendini gösteriyor. Kişiler retina incelmesi belirtileri fark ettiğinde hemen uzmana başvuruyorsa, erken başvuru, retina yırtığı gibi ciddi durumların ilerlemesini önlemede kritik olabilir. İşte retina incelmesinin en ayırt edici belirtileri ise şu şekilde;
- Uçuşmalarda artış,
Retina incelmesi yaşayan kişiler, gözlerinin içinde dolaşıp duran siyah noktacıklar, ipliksi şekiller veya örümcek ağı benzeri görüntülerle karşılaşıyor. Uçuşmalar normalde herkeste görülebilir. Retina incelmesi olduğunda bu uçuşmalar daha belirgin hale geliyor, çoğalıyor ve kişinin günlük yaşantısını etkilemeye başlıyor. Beyaz duvara baktığınızda şekiller daha net beliriyor ve gözünüzün önünden gitmiyor.
- Işık çakmaları,
Retina incelmesinin en güçlü ve en önemli uyarıcılarından biri ışık çakmaları oluyor. Göz hareket ettikçe, karanlık ortama girdiğinizde ya da aniden göz çevrenizi oynattığınızda küçük şimşek çakmaları görüyorsanız, retina üzerinde çekinti/yırtık riski olabileceğini düşündürür; dilate göz dibi muayenesiyle ayırt edilir. Yaşanan çekilme arttıkça ışık çakmaları da artıyor.
- Gölge oluşumu,
Retina incelmesi ilerledikçe, kişinin görüş alanının köşesinde karanlık gölge beliriyor. Oluşan gölge genellikle sabit durmuyor, büyüyor, aşağıdan yukarıya ya da yatay şekilde genişliyor. Görüşte “perde/karanlık gölge” ve ani görme azalması, retina dekolmanı (retinanın yerinden ayrılması) gibi acil durumların uyarısı olabilir; hızlı değerlendirme önerilmeli. Gölgenin büyüdüğünü fark ediyorsanız, retinanın belirli kısmının işlevini kaybetmeye başladığını anlamına geliyor.
- Görüş dalgalanması,
Retina incelmesi olan kişiler düz çizgilere baktığında çizgilerin dalgalandığını görüyor. Duvar kenarı, pencere çerçevesi veya kitap sayfasındaki yazılar dalgalanmadan etkileniyor. Yaşanan durum, retinanın yapısının düzgün yansıtma yetisini kaybettiğini gösteriyor. Görüntü netliği giderek azalıyor ve kişi baktığı hiçbir yerde tam keskinlik yakalayamıyor.
- Renklerin solması,
Retina, renk algısının merkezinde yer aldığı için incelme başladığında renkler de etkileniyor. Nesneler daha soluk, daha mat ve güçsüz görünmeye başlıyor. Kırmızılar canlılığını kaybediyor, mavi tonları silikleşiyor, genel renk algısı zamanla zayıflıyor. Belirti, retina incelmesinin gözle görülebilen işaretlerinden biri olarak kendini gösteriyor.
- Görmede azalma,
Retina yüzeyi inceldiğinde, ışığın işlenme kalitesi de düşüyor. Bundan dolayı kişi hem yakın hem de uzak görüşte sorun yaşamaya başlıyor. Harfler birbirine karışıyor, nesneler bulanıklaşıyor. Görüş keskinliği her geçen gün azalıyor ve kişi baktığı hiçbir şeyi tam net görmüyor.
- Görüş alanı azalması,
Retina incelmesi sadece merkezi görüşü değil, çevresel görüşü de etkiliyor. Kişi sağından veya solundan gelen hareketleri eskisi kadar çabuk fark edemiyor. Görüş alanı adeta daralıyor ve durum günlük yaşamı zorlaştırıyor.
Retina İncelmesi Nasıl Oluşuyor?
Retina incelmesi bir anda oluşmaz. Çoğu zaman gözün yıllar içindeki yapısal değişimleri süreci tetikliyor. En sık görülen nedenler arasında:
- İleri derecede miyopi,
- Göz içi jelinin yaşla değişmesi,
- Travmalar ve darbeler,
- Genetik yatkınlık,
- Daha önce retina sorunu yaşamış olmak,
- Diyabet gibi kronik hastalıklar,
Yüksek miyopisi olan kişilerde göz küresi uzadığı için retina doğal olarak inceliyor ve yırtılmaya daha yatkın hale geliyor. Retina incelmesi zamanında teşhis edilmediğinde retina yırtığına, ardından da retina dekolmanına yol açıyor. Dekolman oluştuğunda retinanın yerinden ayrıldığı anlamına geliyor. Durum acil müdahale gerektiriyor. Müdahale gecikiyorsa kişi kalıcı görme kaybı yaşıyor.
Retina incelmesi belirtilerini yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden göz doktoruna görünmesi gerekiyor. Basit retina muayenesi bile incelmenin derecesini ortaya çıkarıyor ve ilerlemesini durduracak tedavi planı oluşturuluyor. Lazer tedavileri, erken evrede büyük oranda başarılı sonuçlar veriyor ve retinayı güçlendiriyor.
Retina İncelmesi Tedavisi
Retina incelmesi, doğru zamanda fark edildiğinde büyük oranda kontrol altına alınabilen ve ilerlemesi durdurulabilen göz sağlığı problemidir. Tedavi süreci, incelmenin derecesine, kişinin risk faktörlerine ve retinada yırtık olup olmadığına göre şekilleniyor. Erken teşhis, uygulanacak tedavinin başarısını doğrudan etkiliyor ve kişinin görme kapasitesini korumasına yardımcı oluyor.
Tedavi yöntemleri ise şu şekilde;
- Lazer fotokoagülasyon tedavisi,
Retina incelmesinin en sık tercih edilen tedavilerinden biri lazer fotokoagülasyon yöntemidir. Kullanılan yöntemde retina çevresine lazer ışınları uygulanarak incelen alanın etrafı adeta mühürleniyor.
- Vitreus Çekilmeler,
Retina incelmesinin en önemli nedenlerinden biri, vitreus jelinin retinayı çekmeye başlaması oluyor. Bu yüzden doktorlar, vitreus hareketlerini dikkatle takip ediyor. Bazı durumlarda vitreus sıvısı gözden doğal olarak ayrılıyor ve retina üzerindeki baskı azalıyor.
- Koruyucu lazer tedavisi,
Retina incelmesi ilerleyip bazı bölümlerde incelme yoğunlaştığında, belirli alanlar yırtılmaya çok yatkın hale geliyor. Doktor, bu hassas noktalara koruyucu lazer tedavisi uyguluyor. Böylece retinanın kenarları güçleniyor ve yırtık oluşmadan sorun önleniyor.
- Cerrahi işlemler,
Retina incelmesi zamanında tedavi edilmezse yırtığa ilerleyebiliyor. Yırtık geliştiğinde ise lazer çoğu zaman tek başına yeterli olmuyor ve cerrahi müdahale gerekiyor.
Retina İncelmesinde Sağlıklı Yaşam
Tıbbi tedavilerin yanında yaşam tarzındaki bazı düzenlemeler de retinanın korunmasına yardımcı oluyor.
Doktorlar şu önerilerde bulunuyor:
- Kan şekerini dengede tutan beslenme,
- Düzenli göz muayenesi,
- Travmalardan gözleri koruma,
- Sigara ve alkol tüketimini azaltma,
- Omega-3 açısından zengin besinleri artırma,
Yukarıdaki unsurlara dikkat edilmesi retina incelmesi durumuna en aza indirmekte ve korumayı sağlamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Retina incelmesi kendiliğinden düzelir mi?
Çoğu periferik dejenerasyon alanı “kaybolmaz”; önemli olan düzenli takip ve riskli bulgular varsa zamanında müdahaledir. Kişiye göre değişir, göz doktoru değerlendirmesi gerekir.
Uçuşma görmek mutlaka retina yırtığı demek mi?
Hayır. Uçuşmalar sık görülebilir; ancak ani artış, ışık çakması veya görüşte perde eşlik ediyorsa aynı gün muayene önerilir.
Yüksek miyoplarda risk daha mı fazladır?
Evet, yüksek miyopi bazı periferik retina lezyonları ve retina yırtığı/dekolmanı riskini artırabilir. Bu yüzden düzenli göz dibi muayenesi önemlidir.
Koruyucu lazer her retina incelmesine yapılır mı?
Genellikle hayır. Lazer kararı; yırtık/delik varlığı, lezyonun tipi ve kişisel risk faktörlerine göre verilir. “Her hastaya şart” değildir.
Retina dekolmanı belirtileri nelerdir, ne zaman acildir?
Perde/karanlık gölge, ani görme azalması, ani uçuşma artışı ve ışık çakmaları acil uyarılardır; gecikmeden göz hekimine başvurulmalıdır.
